Του Γρηγόρη Δουμούζη – Θεολόγου, MSc Θεολογίας, Κοινωνιολόγου
Στο ευαγγέλιο της Κυριακής (Λκ. ιστ΄ 19-31) ο Κύριος αναφέρει ότι υπάρχει κάποιος φτωχός ονόματι «Λάζαρος», ο οποίος είναι ένας δυσκολεμένος άνθρωπος. Υπάρχει κι ένας άλλος, πλούσιος, του οποίου το όνομα δεν αναφέρεται, ο οποίος κοιτάει μόνο τη δική του ικανοποίηση, χωρίς να φροντίζει τις ανάγκες του πτωχού. Κάποια στιγμή πέθαναν και οι δύο και μετέβησαν στην όντως ζωή. Ο μεν Λάζαρος απολάμβανε την ανάπαυση στη βασιλεία του Θεού, ο δε πλούσιος βασανιζόταν και ζητούσε μια βοήθεια να ξεφύγει απ’ αυτή την άσχημη κατάσταση της κόλασης. Ταυτόχρονα, ζητάει απ’ τον Κύριο να στείλει στους συγγενείς του που ζουν, ένα μήνυμα ώστε ν’ αλλάξουν τη ζωή τους, για να μην πάθουν τα ίδια μ’ αυτόν. Λέει, όμως, ο Χριστός: «Αν δεν ακούν τους προφήτες και το Μωυσή, ακόμη και κάποιος νεκρός ν’ αναστηθεί, δεν θα πιστέψουν». Αξίζει να σταθούμε σε δύο σημεία.
Αρχικά, βλέπουμε πως ο φτωχός άνθρωπος έχει όνομα. Τον λένε «Λάζαρο». Ο πλούσιος ορίζει τη ζωή του μόνο με τα πράγματα και την περιουσία του, με αποτέλεσμα να μην έχει όνομα. Αυτό στην ορθόδοξη θεολογία είναι πολύ σημαντικό. Όταν ο άνθρωπος ζει στα πάθη του και στις εξαρτήσεις του, ταυτίζεται μ’ αυτά και χάνει το πρόσωπό του, δηλαδή, χάνει την υπόστασή του. Έτσι, χάνει το όνομά του και είναι ανώνυμος. Ο Λάζαρος έχει το όνομά του, διότι μέσα στην πτωχεία του, ταπεινώνεται και μπορεί να δει μέσα στην καρδιά του. Αυτό που ορίζει τη ζωή μας είναι αν έχουμε «όνομα» και «υπαρξιακή ταυτότητα». Αν ξέρουμε, δηλαδή, ποιοι είμαστε και για ποιο λόγο ζούμε. Όταν δεν τα ανακαλύψουμε αυτά, τότε, εξαντλούμαστε απλώς σε δευτερεύοντα πράγματα. Είναι σημαντικό ο άνθρωπος να βρει το «όνομά» του και ποια κλίση τού έδωσε ο Θεός.
Ο άνθρωπος που δεν έχει «όνομα», είναι αυτός που ποτέ δεν «ενεργοποίησε» το «δώρο» της ζωής που του χάρισε ο Θεός. Είναι αυτός που ποτέ δεν έμαθε ποιος είναι και ποιος είναι ο «θησαυρός» του. Βλέπουμε πως ο Λάζαρος θέλει να τον βοηθήσει. Θέλει και ο Θεός να τον βοηθήσει. Όμως, υπάρχει χάσμα μεταξύ τους. Ποιο είναι αυτό το «χάσμα»; Το χάσμα, προφανώς, δεν το δημιουργεί ο Θεός, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος. Πότε; Όταν δεν έχει «όνομα». Χωρίς «όνομα», ό,τι κι αν κάνεις, δεν μπορείς να σχετιστείς. Εμείς γκρινιάζουμε και λέμε πως «οι άνθρωποι δεν μας αγαπούν και δεν μας σέβονται». Δεν είναι ευθύνη των άλλων ανθρώπων, αλλά δική μας. Δεν είμαστε ικανοί να σχετιστούμε και, έτσι, απαιτούμε απ’ τους άλλους να μας νταντεύουν. Ο Θεός σίγουρα θέλει να φέρει τον πλούσιο μαζί με το Λάζαρο. Δεν μπορεί, όμως, επειδή δεν έχει «όνομα» και δεν ξέρει να σχετιστεί και να αξιοποιήσει αυτό το «δώρο».
Ο πλούσιος δεν έχει πρόσωπο, δεν έχει «όνομα», δεν έχει τίποτα. Γι’ αυτό σήμερα οι σχέσεις μας εξαντλούνται στις συγκρούσεις και στις εντάσεις. Ο Χριστός μάς λέει: «Θέλεις να σχετιστείς; Σχετίσου πρώτα με τον εαυτό σου. Πώς θα το κάνεις αυτό; Όταν σχετιστείς με την όντως ζωή». Μόνο όταν διεισδύσουμε στην καρδιά μας, θα μπορέσουμε να σχετιστούμε με κάθε άνθρωπο και με όλη την κτίση. Άρα, όποιος έχει πρόβλημα στις σχέσεις του με τους αδελφούς του, ας ακούσει αυτό που λέει την Κυριακή ο Κύριος: «Αν είσαι πρόσωπο, μ’ όλους μπορείς να σχετιστείς».
Κάποιος θα ρωτήσει: «Πώς μπορώ να σχετιστώ με τον Χριστό;». Διαβάζουμε στο ευαγγέλιο: «Αν δεν ακούν τους προφήτες και το Μωυσή, ακόμη και κάποιος νεκρός ν’ αναστηθεί, δεν θα πιστέψουν». Είναι σαν να λέει ο Χριστός: «Την αλήθεια βαθιά μέσα σου την ξέρεις». Όταν κάποιος ξεκινάει τις αναλύσεις, δεν θέλει πραγματικά να σωθεί. Ένας που θέλει, ξέρει ποια είναι η αλήθεια. Την έχει ήδη πει ο Χριστός και χρειάζεται ν’ αναλάβουμε την ευθύνη μας.
Χρειάζεται, επομένως, ν’ αποφασίσουμε: Θα είμαι «πρόσωπο» ή «πράγμα»; Ας καταλάβουμε πως δεν μας φταίνε οι άνθρωποι που δεν μπορούμε να σχετιστούμε, αλλά φταίμε εμείς οι ίδιοι, που αγαπήσαμε περισσότερο το λογισμό μας, παρά τον σταυρό του Κυρίου.
