Του Γρηγόρη Δουμούζη – Θεολόγου, MSc Θεολογίας, Κοινωνιολόγου
Με την ανάληψη του Κυρίου μας ολοκληρώνεται και επίσημα το μυστήριο της «θείας οικονομίας» του Θεού για τον άνθρωπο. Η Εκκλησία έχει καθιερώσει την αμέσως επόμενη Κυριακή να εορτάζουμε τους θεοφόρους Πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, οι οποίοι όρισαν τα δόγματα της Εκκλησίας μας. Είναι γεγονός πως για να μπορεί κανείς να ασκείται πραγματικά και να βρίσκεται στον «δρόμο» του Θεού, χρειάζεται ορθή θεωρητική βάση. Χωρίς την αλήθεια, ο αγώνας μας δεν έχει κατεύθυνση και δεν ωφελεί. Οπότε, χρειάζεται και η θεωρία και η πράξη.
Την αλήθεια μάς την αποκάλυψαν οι Πατέρες. Οι Πατέρες δε λειτούργησαν διανοητικά με το μυαλό τους, αλλά περιέγραψαν τις αποκαλύψεις του Θεού. Αυτοί είναι οι θεοφόροι Πατέρες μας. Με τη χάρη του αγίου Πνεύματος και εντός του «σώματος» της Εκκλησίας περιέγραψαν τις αποκαλύψεις του Θεού και μας έδωσαν και εμάς κατεύθυνση. Άρα, «πραγματικός πατέρας» δεν είναι αυτός που έχει τον τίτλο του «πατρός», ούτε αυτός που κάνει οικογένεια, αλλά εντός της Εκκλησίας η πατρότητα είναι αποδεκτή, εφόσον είναι ενταγμένη στη «θεία πατρότητα». Ο Χριστός το λέει ξεκάθαρα στο Ευαγγέλιο: «Δεν μπορούμε κανέναν να ονομάζουμε «πατέρα», παρά μόνο το Θεό Πατέρα».
Επομένως, δεν είναι «πατέρας» κάποιος που φροντίζει τα παιδιά του και τους λύνει τα προβλήματά τους, αλλά είναι αυτός που είναι «ανοικτός» στην αλήθεια του Θεού και μεταδίδει λόγο ζωής, όχι μόνο με τα λόγια του, αλλά, κυρίως, με τη ζωή του. «Πατέρας», δηλαδή, είναι αυτός ο οποίος πρώτα έλαβε την εμπειρία του Θεού, «γεύτηκε» την αγάπη Του και, μετέπειτα, μεταδίδει όχι το δικό του πρόσωπο, όχι το δικό του λόγο, αλλά το λόγο και τη χάρη του Θεού. Ουσιαστικά, ο πατέρας είναι μια αποκάλυψη της ζωής. «Γεννήθηκε» η ζωή πρώτα μέσα του και μετά μπορεί και τη μεταδίδει.
Όμως, πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό; Ο «δρόμος» είναι η «μετάνοια», η «ταπείνωση» και η «συντριβή». Όχι η συντριβή για τα λάθη του, αλλά η συντριβή ότι δεν έχει «γευτεί» ακόμα τη ζωή. Αυτός ο πόθος για το Θεό τού «μαλακώνει» την καρδιά. Όσο ταπεινώνεται και «μαλακώνει» ο πατέρας, τόσο είναι «ανοιχτός» στις δωρεές του Θεού. Γι’ αυτό το λόγο, ο αληθινός πατέρας είναι αυτός που δείχνει την αλήθεια, αλλά έχει πραότητα και επιείκεια. Δίνει ελπίδα, δεν εξουσιάζει και δεν καταπατάει την ελευθερία του ανθρώπου. Άλλωστε, τίποτα καλό δεν μπορεί να γίνει με τη βία και τον καταναγκασμό. Ο πατέρας ξέρει πως όλα είναι του Θεού και όλα τα ορίζει Αυτός, με αποτέλεσμα, να είναι αφημένος. Όταν έχει αυτή την εμπειρία, δεν αγωνιά για τίποτα, αλλά αφήνει το Θεό να κάνει τη δουλειά Του. Εν τέλει, πατέρας είναι αυτός που δεν υπάρχει. Είναι αυτός που «εξαφανίζεται», για να μπορέσει ο Θεός να δράσει.
Όλο αυτό που περιγράφεται, είναι η «εικόνα» ενός «σταυρωμένου» και «αναστημένου» ανθρώπου. «Σταυρωμένος» μέσα στη «δίψα» και τον πόθο για το Θεό, ενώ «αναστημένος» μέσα στο μεγαλείο της αγάπης Του. Ως τέτοιος γίνεται μια παρουσία ελπίδας και έμπνευσης. Δεν προσπαθεί να διδάξει, δεν καθοδηγεί, αλλά εμπνέει ζωή. Με λίγα λόγια, για να μπορέσει κανείς να πείσει τον άλλον, χρειάζεται όλη η ζωή του να είναι φορέας αλήθειας, φωτός, ζωής και Χριστού. Αν μόνο μιλάμε, απλώς θορυβούμε. Αν μόνο πράττουμε, χωρίς να δίνουμε κατεύθυνση ζωής, οδηγούμε τους ανθρώπους στην απώλεια. Χρειάζονται και τα δύο.
Όταν ο άνθρωπος βιώσει αυτή τη ζωή του Θεού, τότε, όλη η ύπαρξή του αλλοιώνεται. Έχει διάκριση, φωτισμό και ειρήνη μέσα του. Και όταν σιωπά και όταν ομιλεί αποκαλύπτεται ο Θεός. Αυτό είναι το σημαντικό. Αυτό έζησαν οι Πατέρες μας. Μας έμαθαν ότι αληθινή πατρότητα, που είναι αληθινή σχέση με τον Χριστό, πρωτίστως, είναι διαδικασία προσωπικής μετάνοιας, συναίσθησης της αμαρτωλότητάς μας και αποκάλυψης του Θεού.
