Του Αριστείδη Καλάργαλη*
Η Επάνω Σκάλα είναι μια περιοχή της Μυτιλήνης με διαρκή δραστηριότητα και κινητικότητα από τα αρχαία χρόνια. Αυτό αποδεικνύουν οι αρχαιολογικές ανασκαφές και τα γραπτά τεκμήρια. Κατά διαστήματα υπάρχει ύφεση, μερικές φορές και υποβάθμιση λόγω ποικίλων ανθρωποκεντρικών δραστηριοτήτων, αλλά πάντοτε ακολουθεί η ανάκαμψη. Ήταν η δεύτερη περιοχή, χωροταξικά, της πόλης που κατοικήθηκε μετά τη χερσόνησο του κάστρου.
Τούτες τις μέρες γίνονται κινηματογραφικές προβολές, οι «βραδιές σινεμά» στο ανοιχτό θέατρο της περιοχής (μεταφέρθηκαν σε άλλο χώρο λόγω των βοριάδων). Οι κινηματογραφόφιλοι θα παρακολουθήσουν 4 ταινίες. Πριν λίγες μέρες δόθηκαν παραστάσεις Καραγκιόζη με διοργανωτή τον «Σύλλογο της Επάνω Σκάλας». Ας θυμηθούμε ότι μέχρι πρόσφατα πραγματοποιούνταν κινηματογραφικές προβολές, κάθε καλοκαίρι, στον αύλειο χώρο του Αρχοντικού Γεωργιάδη.
Αυτές οι δραστηριότητες δεν είναι νέες. Στο παρελθόν, τις πρώτες δεκαετίες του περασμένου αιώνα στα μικρά και απλά καταστήματα της περιοχής φιλοξενούνταν μουσικά σχήματα, δίνονταν παραστάσεις Καραγκιόζη αλλά και θεατρικές παραστάσεις. Τον Μάρτιο του 1933 στην αίθουσα του καφενείου «Νόμπιλε» δίνονται θεατρικές παραστάσεις από τον «Θίασο Ελλήνων Καλλιτεχνών». «Απόψε εις το θέατρον Νόμπιλε (Επάνω Σκάλα) θα παιχθεί το έργον Ποτ Πουρί εις τρεις πράξεις. Την Κυριακήν δύο παραστάσεις ώρα 6½ και 9½», μας πληροφορεί η εφημερίδα «Ταχυδρόμος». Για τις παραστάσεις γράφει, στις 29 Μαρτίου, ο δημοσιογράφος Κώστας Καρτέρης στον «Ταχυδρόμο» το κείμενό του «Το θέατρον της Επάνω Σκάλας”.
Το θέατρον της Επάνω Σκάλας
Του Κώστα Καρτέρη
Το «Νόμπιλε», το γνωστόν καφενείον της Επάνω Σκάλας που έχει περάσει άλλοτε ημέρας δόξης, μετεβλήθη από τινός εις άντρον τέχνης. Στεγάζεται εις αυτό ο «Θίασος των Ελλήνων Καλλιτεχνών». Έστι δε θίασος «Ελλήνων Καλλιτεχνών» ένα συμπαθητικότατο μπουλουκάκι από εκείνα που ξεκινούν μίαν ωραίαν πρωίαν από το «Στέμμα» της Ομονοίας και περιοδεύουν γραμμή και στις πιο απόμακρες γωνιές της Ελλάδος. Εφόδιον, τα ναύλα μέχρι του πρώτου σταθμού. Από εκεί, έχει ο Θεός. Συμβαίνει κάποτε να βρουν καλή πιάτσα και να δουλέψουν. Τις περισσότερες όμως φορές επέρχεται το μοιραίον ναυάγιον και τότε κλάφτε τα. Ο θίασος διαλύεται και έκαστον μέλος του κανονίζει μόνον του τα πράγματα διά την επιστροφήν εις το «Στέμμα».
Αλλ’ ας επανέλθομεν εις το «Νόμπιλε» και ας προσπαθήσωμεν να περιγράψωμεν όσο το δυνατόν πιστώς, τα εντός αυτού τεκταινόμενα.
Εις το βάθος έχει τοποθετηθεί μια πρόχειρος σκηνή. Κάτωθεν η ορχήστρα υπό την διεύθυνσιν του Ανδρέα και ακολουθεί το νοήμον κοινόν αποτελούμενον από νοικοκυραίους της Επάνω Σκάλας και μαρίδαν άφθονον. Και η γενναία φρουρά αντιπροσωπεύεται επαρκώς. Η ώρα πλησιάζει. Ένα κουδούνι χτυπά, ακολουθεί δεύτερον και μεταξύ μιας κορώνας του Ανδρέα και του τρίτου κουδουνιού, αναπετάνυται η αυλαία και αρχίζει η εκτέλεσις του προγράμματος.
Μέρος πρώτον: Επιθεώρησις. Εμφανίζεται η πρωταγωνίστρια του θιάσου κ. Πίτσα Κρανιώτου. Την θυμάσθε την… Πίτσα; Ήτανε άλλοτε πρώτη γυναίκα σε καλούς επαρχιακούς θιάσους και εγνώρισε καλλιτεχνικές δόξες επί του αθλίου αυτού παλκοσένικου. Η Μυτιλήνη την γνώρισε με τον θίασο Ξύδη και την χειροκρότησε ενθουσιωδώς σε πολλά έργα, ιδίως στις κομεντί του Ξενόπουλου στις οποίες είχε ξεχωριστή επιτυχία. Τώρα η Πίτσα έχει ξεπέσει. Αυτή είναι η μοίρα όλων των εργατών της τέχνης. Ακμή και παρακμή. Οπωσδήποτε η Πίτσα διατηρεί ακόμη μερικά υπολείμματα του ταλέντου και της ομορφιάς της και καταφέρνει να «στέκεται». Εκτελεί μίαν ρομάντζαν την οποίαν απολαμβάνει το κοινόν κατανυκτικώς. Εκτελούνται ακολούθως από τα υπόλοιπα τρία μέλη του θιάσου, διάφορα νούμερα από όλες τας γνωστάς και αγνώστους επιθεωρήσεις και η αυλαία κλείνει υπό τα ενθουσιώδη χειροκροτήματα των θεατών.
Μέρος δεύτερον: Δράμα μονόπρακτον της Σχολής «Γκράν Γκινιόλ». Σκηνές φρίκης και τρόμου. Εδώ τα πράγματα είναι σοβαρά. Όθεν το κοινόν παρακολουθεί με προσοχήν, αγωνιά, πάσχει, μαζί με τους εκτελεστάς του έργου. Και δεν αναπνέει παρά μόνον όταν πέσει η αυλαία.
Η ορχήστρα ανακρούει ένα αρχαϊκόν βαλς και η αυλαία αίρεται και πάλιν διά το τρίτον και τελευταίον μέρος του προγράμματος. Κωμωδία «νησιώτικη» εις την οποίαν ο απαραίτητος Γιάννης, κάνει την μαρίδα να σπαρταράει από τα γέλια. Και όλα αυτά με δραχμάς πέντε παρακαλώ. Συνεχές θέαμα τριών ολοκλήρων ωρών με ένα μονάχα τάλιρον. Τι πληρώνετε;
* Προδημοσίευση από το βιβλίο «Η Επάνω Σκάλα των χρονογράφων», το οποίο θα εκδοθεί σε δεύτερη εμπλουτισμένη έκδοση.
* Ο Αριστείδης Καλάργαλης είναι διδάκτωρ Πολιτισμικής Τεχνολογίας, συγγραφέας και ερευνητής, με προσφορά στα γράμματα και στον πολιτισμό, ενώ μέχρι την συνταξιοδότησή του διετέλεσε Διευθυντής Περιφερειακής Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου.
