Του Αριστείδη Καλάργαλη
Όπως και κάθε καλοκαίρι, έτσι και φέτος πραγματοποιήθηκαν και πραγματοποιούνται πολλές, έως πάρα πολλές εκδηλώσεις στη Μυτιλήνη και στα χωριά της Λέσβου. Μουσικές συναυλίες, κλασική μουσική, τζαζ, ροκ, θεατρικές παραστάσεις, θεάτρου σκιών, συνάντηση χορωδιών, συναντήσεις ξενιτεμένων, γιορτές, χοροί και πανηγύρια. Παράλληλα πραγματοποιούνται εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας, κατασκευών. Αλλά και γιορτές προϊόντων της γης και της θάλασσας. Είναι αριθμητικά τόσο πολλές που οι κάτοικοι κι οι επισκέπτες του νησιού δεν τις προλαβαίνουν. Υπάρχει μία μεγάλη κινητικότητα δράσεων, σε όλες τις ημερομηνίες των θερινών μηνών και σε όλα τα μέρη της Λέσβου. Ο καθένας κι η καθεμία σίγουρα θα βρει κάποιες ενδιαφέρουσες για τις επιθυμίες και τα γούστα του/της.
Αυτό που δεν έχει παρουσιασθεί και αναπτυχθεί, όπως θέλουμε κάποιοι, είναι εκδηλώσεις για τη λογοτεχνία και τους λογοτέχνες. Δεν εννοώ παρουσιάσεις βιβλίων ή ακόμα και την “Έκθεση βιβλίου” του Δήμου Μυτιλήνης. Η Λέσβος διαχρονικά έχει ιδιαίτερη, καλή σχέση με την ποίηση, τη λογοτεχνία. “Από τη Σαπφώ στον Ελύτη” λέει μια επωδός, εμείς δηλαδή την παρουσιάζουμε στους εκτός του νησιού μας. Από τα χρόνια της μεγάλης ποιήτριας μέχρι τα πρόσφατα χρόνια. Στον χώρο των γραμμάτων, των τεχνών, της πολιτισμικής δημιουργίας σ’ αυτό που έχει διακριθεί η Λέσβος είναι στη λογοτεχνία. Υπάρχουν οι προαναφερόμενοι, Σαπφώ και Ελύτης, αλλά και στη γενιά του ’30 οι Ηλίας Βενέζης και Στράτης Μυριβήλης, ακαδημαϊκοί, και σημαντικοί πεζογράφοι. Βεβαίως υπάρχουν και πολλοί άλλοι, με σημαντικό λογοτεχνικό έργο, αλλά δεν έγιναν τόσο γνωστοί. Ε! Γι’ αυτή την πτυχή δεν κάνουμε όσα πρέπει, όσα αξίζει να γίνουν.
Κατά περιόδους στο παρελθόν υπήρξαν σημαντικές πρακτικές με κέντρο τη λογοτεχνία. Υπήρξαν τα “Διεθνή Συμπόσια του Αιγαίου”, με ψυχή τον αείμνηστο Γιώργο Βαλέτα. Αυτά πραγματοποιήθηκαν τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 στα οποία συμμετείχαν πάρα πολλοί σημαντικοί Έλληνες και ξένοι σύνεδροι. Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο 3ο Συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 1976 στον Μόλυβο προτάθηκε η ίδρυση του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η πρόταση υλοποιήθηκε το 1984.
Πέρασαν πολλά χρόνια για να συμβεί κάτι παρόμοιο, πολιτισμικό συνέδριο ανάλογου βεληνεκούς. Στις αρχές του 21ου αιώνα ξεκίνησαν τα “Διεθνή Συνέδρια Λογοτεχνίας”. Τα τέσσερα πρώτα είχαν και τον τοπικό προσδιορισμό “Αγίας Παρασκευής Λέσβου”, και τα άλλα δύο Μυτιλήνης. Γιατί τότε ο Δήμος Αγίας Παρασκευής ήταν ο βασικός οικονομικός χορηγός και υποστηρικτής. Διοργανωτές ήταν η “Διεθνής Ένωση Κριτικών Λογοτεχνίας”, η “Εταιρία Αιολικών Μελετών” και το περιοδικό “Αιολικά Γράμματα”. Κινητήριος δύναμη ήταν ο αείμνηστος Κώστας Βαλέτας κι από τη Λέσβο ο άλλος αείμνηστος Παναγιώτης Παρασκευαΐδης. Και οι δυο απεβίωσαν, φέτος το 2026.
Για την ιστορική καταγραφή τα πέντε “Διεθνή Συνέδρια Λογοτεχνίας” πραγματοποιήθηκαν συνεχόμενα από το 2007 έως το 2011 και το έκτο και τελευταίο το 2014. Οι θεματικές τους ενότητες κατά χρόνο ήταν: το 2007: “Κριτική και Λογοτεχνία”, το 2008: “Τα Λογοτεχνικά Περιοδικά & η συμβολή τους στη Λογοτεχνία”, το 2009: “Πολιτιστικός Ιμπεριαλισμός στη γλώσσα και τη λογοτεχνία”, το 2010 “Σατιρική Λογοτεχνία”, το 2011, “Ο Έρως στη Λογοτεχνία”, το 2014: “Ο ρατσισμός στο λογοτεχνία”.
Σημαντικό στοιχείο είναι η συμμετοχή ξένων συνέδρων από πολλές χώρες. Αναφέρω τις εξής: Αλβανία, Αίγυπτος, Αυστραλία, Αγγλία, Βόρεια Μακεδονία (αναφερόταν ως FYROM ή Σκόπια), Βοσνία, Βουλγαρία, Γαλλία, Δανία, Ελβετία, Η.Π.Α., Ιαπωνία, Ισπανία, Ισραήλ, Ιταλία, Καναδάς, Κόσοβο, Κύπρος, Λιθουανία, Μαρόκο, Μπενίν, Ουκρανία, Πολωνία, Ρουμανία, Ρωσία, Σουηδία, Τυνησία, Τουρκία.
Οι περισσότερες συνεδρίες πραγματοποιήθηκαν στην Αγία Παρασκευή. Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στο Μόλυβο, στην Πέτρα, στο Πλωμάρι, στην Άργενο, στον Μανταμάδο, στην Αγιάσο, σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Οι σύνεδροι-ομιλητές ήταν σαράντα έως πενήντα σε κάθε συνέδριο. Η πολυεθνική καταγωγή τους ήταν ιδιαίτερο στοιχείο των συνεδριών. Ήρθαν σε επαφή άτομα από τις παραπάνω χώρες, υπήρξε όσμωση, αλλά και διαφωνίες κάθε είδους. Θυμάμαι τον Δημήτρη Βουνάτσο -δήμαρχο Λέσβου – να αποχωρεί το 2011 για την παρουσία συνέδρων από το Κόσοβο. Την ευγένεια του Ιάπωνα Ιτσίρο Σάιτο – καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Ας αναφέρουμε – δύο παραδείγματα – ότι φέτος ξεκίνησε το “Λογοτεχνικό φεστιβάλ Σητείας”, με καλλιτεχνικό διευθυντή τον λεσβιακής καταγωγής λογοτέχνη Αλέξη Πανσέληνο, γιο του Ασημάκη Πανσέληνου. Στη μικρή Τήνο πραγματοποιείται το 12ο Φεστιβάλ Λογοτεχνίας, στο οποίο μεταξύ των άλλων συναντήθηκαν και παρουσίασαν έργα τους 25 ποιητές και εικαστικοί με θέμα τη θάλασσα. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι το 2004 εκδόθηκε, εδώ στη Λέσβο, το λεύκωμα “Εγκώμιον Θέρους” με τη συμμετοχή 13 εικαστικών και 12 ποιητών. Η έκδοση χορηγήθηκε από τη Νομαρχία Λέσβου, με την εγκάρδια υποστήριξη του τότε Νομάρχη Παύλου Βογιατζή. Στη δεύτερη έκδοση πραγματοποιήθηκε και εικαστική έκθεση. Ας μου επιτραπεί να αναφέρω ότι την επιμέλεια και τον σχεδιασμό είχε ο γράφων.
Αρκετοί από όσους ασχολούνται με τα “Γράμματα και τις Τέχνες” κι έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους περιμένουν κάποιο κάλεσμα από τους ιθύνοντες.
Εν αναμονή, Καλό καλοκαίρι.
