Πτυχιούχος Μηχανικός Πληροφορικής Τ.Ε.
E-mail: [email protected]
Το παιδί κάθεται στον καναπέ, με το κινητό στα χέρια. Ο γονιός βρίσκεται δίπλα του, βλέπει την οθόνη να φωτίζεται, ακούει πότε γέλια και πότε ήχους παιχνιδιών. Δεν ξέρει όμως πάντα τι παρακολουθεί, με ποιον μιλά ή πόση ώρα έχει περάσει. Είναι μια γνώριμη εικόνα σε πολλά σπίτια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμβαίνει απαραίτητα κάτι ανησυχητικό. Πόσοι γονείς γνωρίζουν, όμως, ότι υπάρχουν δωρεάν εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των παιδιών; Και πόσοι έχουν δοκιμάσει τις δυνατότητες που βρίσκονται ήδη μέσα στις συσκευές τους; Η αρχή είναι απλούστερη απ’ όσο φαίνεται.
Η τεχνολογία προσφέρει γνώση, επικοινωνία και ψυχαγωγία. Χρειάζεται, ωστόσο, μέτρο και καθοδήγηση. Το ένα βίντεο διαδέχεται το άλλο και ένα παιχνίδι μπορεί να κρατήσει περισσότερο απ’ όσο είχε συμφωνηθεί. Έτσι, περιορίζεται ο χρόνος για διάβασμα, ύπνο ή μια οικογενειακή κουβέντα.
Παράλληλα, ένα παιδί μπορεί να συναντήσει βίαιες εικόνες ή άλλο υλικό ακατάλληλο για την ηλικία του. Σε παιχνίδια και συνομιλίες μπορεί να το προσεγγίσουν άγνωστοι, ενώ προσβολές, απειλές και κοροϊδίες μπορούν να μεταφέρουν τον εκφοβισμό μέσα στο σπίτι. Ακόμη και μια αθώα ανάρτηση ενδέχεται να αποκαλύψει το σχολείο, τη διεύθυνση ή προσωπικές φωτογραφίες. Δεν χρειάζεται πανικός. Χρειάζεται να εξηγούμε ότι όσα μοιραζόμαστε στο διαδίκτυο μπορεί να φτάσουν πολύ μακρύτερα από την παρέα μας.
Εδώ βοηθά ο γονικός έλεγχος: Ένα σύνολο ρυθμίσεων που επιτρέπει στους γονείς να βάζουν όρια στη χρήση του κινητού. Μπορούν, για παράδειγμα, να περιορίζουν τα παιχνίδια μετά από συγκεκριμένη ώρα, να ζητείται έγκρισή τους για νέες εφαρμογές και να ενεργοποιούν φίλτρα για ακατάλληλο περιεχόμενο.
Μπορούν επίσης να βλέπουν πόσο χρόνο αφιερώνει το παιδί σε κάθε εφαρμογή. Αρκετές ρυθμίσεις γίνονται από το κινητό του γονιού, αφού συνδεθούν κατάλληλα οι λογαριασμοί και οι συσκευές. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να παίρνει καθημερινά το κινητό του παιδιού στα χέρια του.
Μια δωρεάν επιλογή είναι το Google Family Link, μια εφαρμογή που βοηθά τον γονιό να διαχειρίζεται τη χρήση της συσκευής του παιδιού. Αφορά κυρίως κινητά και τάμπλετ Android. Ο γονιός μπορεί να τη χρησιμοποιεί ακόμη και από δικό του iPhone, εφόσον οι συσκευές είναι συμβατές και έχει ενεργοποιηθεί η επίβλεψη του λογαριασμού του παιδιού.
Μέσα από αυτήν ορίζει ημερήσιο χρόνο χρήσης, περιορίζει ή αποκλείει συγκεκριμένες εφαρμογές και ζητά να εγκρίνει νέες λήψεις από το κατάστημα Google Play. Προγραμματίζει επίσης ώρες ξεκούρασης. Έτσι, μπορεί να περιορίζει τα παιχνίδια την ώρα του διαβάσματος και να επιτρέπει περισσότερο χρόνο το Σαββατοκύριακο, ανάλογα με τις οικογενειακές συμφωνίες.
Υπάρχει και δυνατότητα εντοπισμού της συσκευής, εφόσον είναι ενεργοποιημένη, συνδεδεμένη στο διαδίκτυο και έχουν δοθεί οι απαραίτητες άδειες τοποθεσίας. Δεν αποτελεί, όμως, παράθυρο σε ολόκληρη την προσωπική ζωή του παιδιού: Δεν επιτρέπει στον γονιό να διαβάζει όλα τα μηνύματα ή να παρακολουθεί ζωντανά ό,τι εμφανίζεται στην οθόνη.
Στα iPhone, η Apple προσφέρει τον «Χρόνο επί οθόνης», μια ενσωματωμένη λειτουργία για την παρακολούθηση της διάρκειας χρήσης και τον καθορισμό ορίων. Σε συνδυασμό με την «Οικογενειακή κοινή χρήση», που συνδέει τους ξεχωριστούς λογαριασμούς της οικογένειας, επιτρέπει τη διαχείριση από το iPhone του γονιού, αφού οργανωθεί η οικογενειακή ομάδα.
Ο γονιός μπορεί να βάζει χρονικά όρια σε εφαρμογές και να προγραμματίζει διαστήματα αποχής, διατηρώντας διαθέσιμες όσες λειτουργίες επιλέξει. Μπορεί επίσης να περιορίζει ακατάλληλες ιστοσελίδες και περιεχόμενο με βάση την ηλικία.
Υπάρχουν ακόμη ρυθμίσεις για το ποιες επαφές επιτρέπονται σε υποστηριζόμενες κλήσεις και μηνύματα. Αυτό δεν σημαίνει έλεγχο κάθε υπηρεσίας συνομιλιών ούτε ανάγνωση των μηνυμάτων. Για τις βασικές αυτές δυνατότητες δεν απαιτείται αγορά πρόσθετης εφαρμογής. Χρειάζονται σωστή αρχική ρύθμιση, κατάλληλοι λογαριασμοί και ενημερωμένες συσκευές, καθώς οι διαθέσιμες επιλογές εξαρτώνται και από την έκδοση του λογισμικού.
Στην Ελλάδα υπάρχει επίσης το Kids Wallet, μια δωρεάν κρατική εφαρμογή με δυνατότητες γονικού ελέγχου και επιβεβαίωσης ηλικίας. Εγκαθίσταται στη συσκευή του παιδιού και ρυθμίζεται από τον γονέα, με την προβλεπόμενη ταυτοποίησή του. Προσφέρει περιορισμούς εφαρμογών και προγραμματισμό χρήσης, ανάλογα με τη συσκευή και τις διαθέσιμες λειτουργίες.
Χρήσιμο σημείο εκκίνησης είναι και το parco.gov.gr. Πρόκειται για ιστότοπο με ελληνικές οδηγίες γονικού ελέγχου για Android και iPhone. Δεν είναι εφαρμογή παρακολούθησης. Τα εργαλεία αυτά δεν είναι πανομοιότυπα: Ο οδηγός εξηγεί ρυθμίσεις, ενώ οι εφαρμογές εφαρμόζουν συγκεκριμένους ελέγχους, με διαφορετικές προϋποθέσεις και δυνατότητες.
Όποιο εργαλείο κι αν επιλέξει μια οικογένεια, η συζήτηση παραμένει αναντικατάστατη. Τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται περισσότερη καθοδήγηση. Οι έφηβοι χρειάζονται σταδιακά μεγαλύτερη αυτονομία, με όρια που επανεξετάζονται καθώς μεγαλώνουν.
Εξηγούμε γιατί υπάρχουν οι κανόνες και ακούμε τις αντιρρήσεις τους. Δεν παρακολουθούμε κρυφά κάθε προσωπική συνομιλία. Θέλουμε το παιδί να μας μιλήσει όταν κάτι το φοβίσει ή το φέρει σε δύσκολη θέση, χωρίς να θεωρεί βέβαιο ότι θα τιμωρηθεί. Βοηθά και το δικό μας παράδειγμα: Δύσκολα ζητάμε λιγότερη οθόνη όταν κοιτάζουμε συνεχώς τη δική μας. Ένα κοινό γεύμα χωρίς κινητά μπορεί να γίνει μια μικρή, καθημερινή αρχή για όλους στο σπίτι.
Το σημαντικό δεν είναι να γνωρίζουμε κάθε κίνηση του παιδιού μας στο κινητό, αλλά να του μάθουμε να κινείται με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο.
