Του Προκόπη Σινάνη*
Τούτες τις πρώτες φθινοπωρινές μέρες, αν περπατήσει κανείς στον κάμπο του Ιππείου, θα δει σε πλήρη εξέλιξη τη συλλογή των σύκων. Η φετινή παραγωγή βρίσκεται στο αποκορύφωμά της και η καθιερωμένη Γιορτή του Σύκου ετοιμάζεται να φέρει ξανά εκατοντάδες επισκέπτες στο χωριό. Η εικόνα της γεμάτης αγοράς, σε πείσμα των καιρών, μάς ταξιδεύει σε άλλες εποχές, που τα χωριά έσφυζαν από ζωή. Ταυτόχρονα, όμως, γεννάται και ένα μεγάλο ερώτημα: Μπορούμε μέρος αυτής της ζωντάνιας να την κάνουμε καθημερινότητά μας όλο τον χρόνο;
Η απάντηση στέκει ακριβώς στο κέντρο της αγοράς μας, στο ιστορικό κτίριο Χατζηλεονταρή που περιμένει υπομονετικά εδώ και χρόνια την αξιοποίησή του. Μια πρόταση λοιπόν θα ήταν η δημιουργία ενός Υβριδικού Μουσείου Σύκου. Όχι φυσικά άλλου ενός μουσείου με κλειδωμένες βιτρίνες που το επισκέπτεσαι μία φορά και το ξεχνάς (υπάρχουν, βλέπετε, πολλά λαογραφικά μουσεία στην επικράτεια που φυτοζωούν), αλλά ενός ζωντανού κόμβου που η βαθιά αγροτική μας παράδοση θα περνάει στις επόμενες γενιές με τη βοήθεια της τεχνολογίας.
Φανταστείτε ένα χώρο ανοιχτό στην κοινωνία, όπου οι παλιές φωτογραφίες των παππούδων και των γιαγιάδων μας, ο μόχθος στο συκοχώραφο και την αγορά, η ίδια η ιστορία του τόπου θα ψηφιοποιηθούν και θα ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια του επισκέπτη μέσα από διαδραστικές οθόνες. Οι προφορικές αφηγήσεις των παλαιότερων θα ακούγονται ολοζώντανες, δίπλα με μαρτυρίες των σημερινών παραγωγών. Μέσα από ψηφιακές εφαρμογές και εικόνες 360 μοιρών, όποιος μπαίνει στο κτίριο να μπορεί να μεταφερθεί νοερά στη μέση της Γιορτής Σύκου ή μέσα στον ίδιο τον συκεώνα, κατανοώντας τι σημαίνει αυτός ο καρπός για την πολιτισμική μας ταυτότητα.
Αυτός ο πλούτος της παράδοσης, όμως, για να παραμείνει ζωντανός, πρέπει να συνδεθεί απαραίτητα και με τη νέα γενιά. Κι εδώ θα βρίσκεται η πραγματική δυναμική του Υβριδικού Μουσείου. Το κτίριο αυτό θα λειτουργεί καθημερινά ως ένα μεγάλο, ανοιχτό σχολείο. Μαθητές από όλη τη Λέσβο θα έρχονται για να γνωρίσουν τη βιωματική ιστορία της γης τους, όχι μέσα από ξερά βιβλία, αλλά βλέποντας και αγγίζοντας την εξέλιξη της καλλιέργειας. Ταυτόχρονα, ο χώρος δύναται να αποτελέσει το φυσικό εργαστήριο για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Καθηγητές, ερευνητές και φοιτητές θα έχουν πλέον έναν σύγχρονο, εξοπλισμένο χώρο μέσα στο ίδιο το χωριό για να μελετούν την αγροδιατροφική μας κληρονομιά, να κάνουν προβολές ντοκιμαντέρ και να οργανώνουν σεμινάρια, συνδέοντας την ακαδημαϊκή έρευνα με το ίδιο το χωράφι.
Μέσα από αυτή τη συνεχή, καθημερινή συνάντηση μαθητών, φοιτητών και επισκεπτών, δημιουργείται και η πιο ουσιαστική προοπτική για τις γυναίκες του χωριού μας. Όλοι γνωρίζουμε τα γαστρονομικά θαύματα που κρύβουν στις κουζίνες τους. Φανταστείτε να βλέπουν αυτό το κτίριο γεμάτο κόσμο που διψά να γνωρίσει την παράδοσή μας. Το μουσείο θα τους προσφέρει μια καλαίσθητη γωνιά γευσιγνωσίας, όπου η τέχνη τους θα συναντά το κοινό. Αυτή η καθημερινή τριβή θα είναι η αφορμή που χρειάζονται. Η σπίθα για να ενώσουν τις δυνάμεις τους, να δημιουργήσουν τον δικό τους συνεταιρισμό, να δουν τα παραδοσιακά τους προϊόντα να αποκτούν τεράστια υπεραξία και να εξασφαλίσουν το δικό τους, ανεξάρτητο εισόδημα.
Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου είναι απόλυτα ρεαλιστική, διότι βασίζεται στον τρόπο που χρηματοδοτεί πλέον η Ευρώπη. Τα σύγχρονα ευρωπαϊκά προγράμματα υποστηρίζουν αποκλειστικά έργα που κάνουν πράξη τους Παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. Προστατεύοντας την κληρονομιά μας (Στόχος 11), δημιουργώντας μια μόνιμη ροή επισκεπτών, σχολείων και ερευνητών που θα συντηρεί την τοπική αγορά (Στόχος 8), και δίνοντας στις γυναίκες τον χώρο να επιχειρήσουν (Στόχος 5), η πρότασή μας μιλάει με ακρίβεια τη γλώσσα των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
Η φετινή Γιορτή του Σύκου λοιπόν, ας γίνει η αφετηρία για να διεκδικήσουμε αυτό το φωτεινό, απόλυτα λειτουργικό κύτταρο που σε συνδυασμό με αντίστοιχες παρεμβάσεις, θα κρατά το Ίππειος γεμάτο ζωή, δημιουργία και προοπτική, κάθε μέρα του χρόνου.
*Ο Προκόπης Σινάνης έχει διατελέσει πρόεδρος της Κοινότητας Ιππείου επί δημαρχίας Σπύρου Γαληνού και επί των ημερών του ξεκίνησε η γιορτή του σύκου.
