Του Γρηγόρη Δουμούζη – Θεολόγου, MSc Θεολογίας, Κοινωνιολόγου
Στο ευαγγέλιο της Κυριακής (Λκ. ι΄ 25-37), ερωτάται ο Κύριος «πώς μπορεί ο άνθρωπος να σωθεί». Απαντάει πως «ο άνθρωπος σώζεται με την αγάπη προς το Θεό και τον πλησίον». Στη συνέχεια, ερωτάται πάλι «ποιος είναι ο πλησίον» και ξεκινάει να λέει την παραβολή του «καλού Σαμαρείτη». Είναι γεγονός πως ο Κύριος με τις παραβολές προσπαθεί ν’ αποκαλύψει τα βάθη της καρδιάς μας, μιας και εκεί βρίσκεται η ουσία και η πραγματικότητα του ανθρώπου. Λέει, δηλαδή, την παραβολή για να δείξει ποιος είναι ο «πλησίον» και ποια είναι η πραγματική «έκφραση αγάπης».
Την παραβολή την ξέρουμε όλοι. Θα σταθούμε σε ορισμένα σημεία που είναι σημαντικά. Διαβάζουμε: «Ένας άνθρωπος ήταν τραυματισμένος, τον προσπέρασαν ο ιερέας και ο λευίτης και έρχεται ο αλλογενής, ο Σαμαρείτης, και τον περιθάλπει». Αυτό είναι εκπληκτικό. Οι «άνθρωποι της θρησκείας» αγνοούν τον ταλαιπωρημένο άνθρωπο, ενώ ο καλός Σαμαρείτης, που είναι ο Χριστός, τον περιθάλπει. Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι όταν ο άνθρωπος νιώθει μια αυτάρκεια οδηγείται στο ναρκισσισμό. Αυτό σημαίνει πως καταργείται η ικανότητα να βλέπει την ανάγκη του άλλου. Αυτή η αυτάρκεια δεν είναι μόνο τα υλικά αγαθά, είναι και η πνευματική κατάσταση. Αν νιώσουμε εμείς βολεμένοι και σωσμένοι, τότε, καταργείται η ικανότητα να σχετιζόμαστε αγαπητικά με τον άλλον, αφού νιώθουμε πρώτοι.
Έρχεται, λοιπόν, ο Κύριος και μας δίνει μια άλλη διάσταση. Ο καλός Σαμαρείτης, ο Χριστός, περιθάλπει τον τραυματισμένο, γιατί έρχεται για τους δυσκολεμένους. Γι’ αυτό έγινε ο Θεός άνθρωπος, ώστε να δει τον ταλαιπωρημένο άνθρωπο και αυτόν που βρίσκεται στα αδιέξοδά του. Άλλωστε, μας το λέει και ο Ίδιος: «Δεν έχουν ανάγκη οι υγιείς γιατρό, αλλά αυτοί που δεν έχουν την υγεία τους». Δεν ήρθε για τους υγιείς, αλλά γι’ αυτούς που έχουν επίγνωση της κολάσεώς τους.
Άρα, αυτός που μπορεί να δεχθεί την περίθαλψη του Κυρίου είναι αυτός που νιώθει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα από μόνος του. Έρχεται ο Χριστός και πού τον πάει; Στο πανδοχείο. Ποιο είναι το «πανδοχείο»; Η Εκκλησία. Δηλαδή, τι είναι η Εκκλησία; Είναι πανδοχείο, δέχεται τους πάντες και, ιδιαίτερα, τους ασθενείς. Είναι «θεραπευτήριο» η Εκκλησία. Έτσι οφείλει να είναι, ανεξάρτητα απ’ το τι δείχνουμε εμείς οι χριστιανοί.
Όμως, με ποιο τρόπο συμβαίνει αυτό; Με τον οίνο και το έλαιο. Δηλαδή, τα μυστήρια της Εκκλησίας μας, όπως η θεία Ευχαριστία. Τι είναι τα «μυστήρια της Εκκλησίας»; Οι ενέργειες της αγάπης του Θεού. Όταν ο άνθρωπος είναι «ανοικτός», και «ανοικτός» είναι ο ταλαιπωρημένος και συντετριμμένος, γίνεται δεκτικός της αγάπης του Θεού και περιθάλπεται. O Θεός αδιακρίτως περιθάλπει κάθε ασθενή που ζητάει την ίασή του. Μάλιστα, ο καλός Σαμαρείτης δίνει στον πανδοχέα δύο δηνάρια, που είναι η Π.Δ. και η Κ.Δ., ο λόγος του Θεού. Αυτή είναιη αγάπη του Θεού και αυτό είναι το ήθος του ευαγγελικού λόγου.
Το ερώτημα είναι ένα: «Εμείς είμαστε, άραγε, μέσα σ’ αυτό το ήθος;». Κάπου αναφέρεται στο αποστολικό ανάγνωσμα το εξής: «Αυτόν που δίνει με καλή διάθεση αγαπά ο Κύριος». Όχι αυτόν που δίνει με λύπη. Σε μια σχέση, αν δίνουμε γιατί είμαστε υποχρεωμένοι να δώσουμε, αυτό είναι «ταφόπλακα» μιας ουσιαστικής σχέσης. Ο «αληθινός μαθητής» του Κυρίου κρίνεται απ’ αυτό. Δεν έχει να κάνει με το αν είμαστε λίγο ή πολύ αμαρτωλοί, αλλά από κάτι άλλο: Απ’ το αν έχουμε αληθινή αγάπη. Ποια είναι η «αληθινή αγάπη»; Δεν είναι ένα ιδεολόγημα, αλλά είναι η ικανότητα του ανθρώπου ν’ αγαπά τον εαυτό του, επειδή ακριβώς τον αγαπά ο Θεός.
Αν δεν γευτούμε την αγάπη του Θεού, δεν μπορούμε ν’ αγαπήσουμε τον εαυτό μας και, έτσι, δεν μπορούμε να δώσουμε αγάπη στον πλησίον. Η αγάπη, επομένως, προς τον εαυτό μας δεν είναι μια φίλαυτη ικανοποίηση εγωιστικών επιδιώξεων, αλλά είναι η αναζήτηση της ζωής και ενός νοήματος. Αυτός είναι ο λόγος ύπαρξής μας: Να παίρνουμε αγάπη απ’ το Θεό και πού να τη δίνουμε; Στους πάντες και, κυρίως, σ’ αυτούς που δεν αξίζουν την αγάπη μας. Το κοσμικό σύστημα λέει: «Αυτός είναι κακός, δεν του δίνουμε, αυτός είναι καλός, του δίνουμε». Ο Χριστός το ανατρέπει αυτό και λέει: «Είσαι κακός; Σου δίνω. Καλός; Δεν έχεις ανάγκη και δεν σου δίνω». Αυτή η ανατροπή μας ξεπερνάει. Χρειάζεται να μας αποκαλυφθεί. Ποια είναι η αποκάλυψη; Ζω την κόλασή μου και τα αδιέξοδά μου και μου αποκαλύπτεται ξαφνικά ο Θεός και μου δίνει την αγάπη Του. Έτσι, μπορώ και δίνω και εγώ.
Διαπιστώνουμε πως οι δυσκολίες, οι πειρασμοί, ακόμη και οι αμαρτίες, μπορούν να μας κάνουν καλό. Τι μας κάνουν; Μας αναγκάζουν να ωριμάσουμε. Δηλαδή, ασκούν τα αισθητήριά μας και μπορούμε ν’ αντιληφθούμε πράγματα, να «γευθούμε» τον πλούτο της αγάπης του Θεού. Όλη η ιστορία είναι αυτή: Να καταλάβουμε πως ο Θεός είναι Πατέρας μας. Όχι με τα λόγια, αλλά να το καταλάβει η καρδιά μας.
Έτσι, δεν θα μας υποδείξει κανένα σύστημα, είτε κοσμικό, είτε εκκλησιαστικό, «δώστε αγάπη γιατί κάνει καλό». Αντιθέτως, δεν ζούμε χωρίς να δίνουμε. Όπως η αναπνοή μας και το οξυγόνο μας είναι απαραίτητα για τον οργανισμό, έτσι και η τάση του ανθρώπου να «βγαίνει απ’ τον εαυτό του» και να δίνει αγάπη, είναι η φυσική κίνηση του ανθρώπου που βίωσε την αγάπη του Θεού.
