του Καθηγητή Γιάννη Σουβατζή*
Όταν μια πολιτική παράταξη που κυβερνά αντέχει στο χρόνο, στις επικρίσεις και ανταποκρίνεται στις εθνικές και διεθνείς προκλήσεις, επιδεικνύοντας μια σταθερή δημοτικότητα, τότε εύκολα χαρακτηρίζεται επαρκώς ή ως μετρίως επιτυχημένη πάντοτε κάτω από την σκέπη ενός ικανού πολιτικού αρχηγού.
Εάν αυτός ο συλλογισμός αμφισβητείται, τότε μια σωρεία οικονομικών και πολιτικών δεικτών αλλά και δημοσκοπήσεων πιστοποιεί ή απορρίπτει την παραπάνω υπόθεση.
Όταν όμως πολιτικές παρατάξεις αγκομαχούν πολιτικά και δημοσκοπικά, τότε είτε υπάρχει δομικό πολιτικό πρόβλημα ιδεολογίας, ή κενό αρχηγίας και αμφισβήτησης.
Το σκηνικό της αρχηγικής αμφισβήτησης μερικών πολιτικών αρχηγών είναι ορατό στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα βάσει των επαναλαμβανόμενων δημοσκοπήσεων, αλλά και των διατυπωμένων πολιτικών συμπερασμάτων.
Η αμφισβήτηση των πολιτών σε ορισμένα πολιτικά πρόσωπα αρχηγικού βεληνεκούς, ωθεί τους ψηφοφόρους σε εκκολαπτόμενους πολιτικούς σχηματισμούς και διάττοντες πολιτικούς αστέρες που υπόσχονται τα μύρια.
Άραγε πόσοι από αυτούς είναι γεννημένοι να ηγηθούν μιας πολιτικής παράταξης και πόσοι από αυτούς είναι ικανοί να ανταποκριθούν στο περιβάλλον της πολιτικής;
Το να χαρακτηρισθεί κάποιος αποτελεσματικός πολιτικός ηγέτης πρέπει να διαθέτει ένα σύνθετο μείγμα προσωπικών ιδιοτήτων, στρατηγικών ικανοτήτων και να έχει σαφή επίγνωση του πολιτικού πλαισίου, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Φυσικά τα στιλ ηγεσίας ποικίλλουν εντός διαφόρων πολιτισμικών πλαισίων και πολιτικών συστημάτων, αλλά η μίξη ορισμένων χαρακτηριστικών προβάλλει το πρότυπο του αποτελεσματικού πολιτικού αρχηγού και συνθέτει τους δείκτες αποτελεσματικότητας για τον κάθε πολιτικό άνδρα.
Χωρίς αμφιβολία ένας πολιτικός αρχηγός πρέπει να διαθέτει όραμα και επικοινωνία, στρατηγική κρίση, συναισθηματική νοημοσύνη και οικοδόμηση σχέσεων, γνώση και προσαρμοστικότητα θεσμών και προπάντων πολιτική γοητεία.
Βασικές δεξιότητες / Ικανότητες
Όραμα και Επικοινωνία: Οι αποτελεσματικοί πολιτικοί ηγέτες οδηγούνται από το όραμά τους όσον αφορά την πολιτική παράταξη που θα ηγηθούν, το έθνος που πιθανόν να αντιπροσωπεύσουν, και τις αξίες και φιλοδοξίες των ανθρώπων που τους εμπιστεύονται.
Ο πολιτικός αρχηγός καλείται να μετασχηματίσει την σύνθετη πολιτική πραγματικότητα σε ένα προσιτό σενάριο εκτέλεσης, εξηγήσεων, αφηγήσεων, υποδείξεων και πράξεων που θα βοηθήσουν τους πολίτες να κατανοήσουν τόσο τις προκλήσεις όσο και τις ευκαιρίες του πολιτικού περιβάλλοντος. Η επικοινωνιακή δεξιότητα, αλλά και η επεξηγηματική προσέγγιση σε μια σειρά διαφόρων χρονικών περιόδων και καταστάσεων με ομοιογενή και ετερογενή ακροατήρια διακρίνει τον αποτελεσματικό ηγέτη που μπορεί να πείσει, να παροτρύνει και να οικοδομήσει πολιτική εμπιστοσύνη που επιζητεί ο πολιτικός υποστηρικτής/ψηφοφόρος της κάθε πολιτικής παράταξης.
Στρατηγική κρίση
Η πολιτική ηγεσία πρέπει πάντοτε να εστιάζεται στην εξισορρόπηση ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων, τη διαχείριση των σπάνιων πόρων και τη λήψη αποφάσεων κάτω από συνθήκες πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής, και περιβαλλοντικής αβεβαιότητας.
Οι αποτελεσματικοί πολιτικοί ηγέτες επιδεικνύουν συνετή κρίση σχετικά με το πότε να συμβιβαστούν, πότε να παραμείνουν σταθεροί, πότε να ενεργήσουν γρήγορα, πότε να συζητήσουν εποικοδομητικά και πότε να δράσουν διά πυρός και σιδήρου. Για να είναι αποτελεσματικοί πρέπει να κατανοήσουν ότι η πολιτική πρέπει να επικεντρώνεται στην επίτευξη του εφικτού, διαμέσου βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων, απαλλαγμένων τυχόν ασαφειών αλλά και μεγαλεπήβολων επιδιώξεων.
Πολιτική νοημοσύνη και οικοδόμηση σχέσεων
Η επιτυχία του ιδεολόγου και ικανού ηγέτη στον πολιτικό στίβο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατανόηση των αναγκών, προβλημάτων, διαθέσεων, κινήτρων, ανησυχιών και των προοπτικών των ανθρώπων που ζουν και πιστεύουν σε μια ομαλή και ασφαλή διαβίωση.
Ο ικανός πολιτικός ηγέτης μιας παραδοσιακής πολιτικής παράταξης οικοδομεί σχέσεις πέρα από ιδεολογικές διαφορές και χάσματα, δημιουργεί συμπάθειες και διαπραγματεύεται συμφωνίες και κοινωνικά συμβόλαια που προωθούν κοινά συλλογικά συμφέροντα.
Δείχνει ενσυναίσθηση για τους αγώνες, τις προσδοκίες και τα πιστεύω των ψηφοφόρων του ειδικά, και εν γένει όλων των πολιτικά σκεπτόμενων ανθρώπων, διατηρώντας παράλληλα τη συναισθηματική ανθεκτικότητα για κριτική και σχολιασμό.
Γνώση και προσαρμοστικότητα
Η γνώση και η προσαρμοστικότητα έναντι των θεσμών αποτελεί μέλημα του κάθε συνετού πολιτικού ηγέτη.
Ο έμπειρος πολιτικός αρχηγός κατανοεί τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πολιτικοί θεσμοί – οι επίσημοι κανόνες και οι άτυποι κανόνες – έτσι ώστε να επιβιώνει πολιτικά εντός της πολυπλοκότητας των διαχειριστικών και επικοινωνιακών συστημάτων. Επίσης, πρέπει να επιδεικνύει αποστροφή σε ετεροχρονισμένα μοντέλα και πρακτικές διότι η χρήση τους φανερώνει αδυναμία και παλαιομοδίτικη αντίληψη. Οι αποτελεσματικοί πολιτικοί ηγέτες αναγνωρίζουν πότε οι συνθήκες απαιτούν θεσμική καινοτομία ή μεταρρύθμιση, προς όφελος όλης της κοινωνίας, ψηφοφόρων και πολιτικών αντιπάλων.
Οι επιτυχημένοι πολιτικοί ηγέτες παραμένουν προσαρμόσιμοι, μαθαίνοντας τόσο από τις επιτυχίες όσο και από τις αποτυχίες τους. Αυτοί είναι που προσαρμόζουν τις πολιτικές τους στρατηγικές και αποφάσεις με βάση τις μεταβαλλόμενες συνθήκες, παραμένοντας όμως πιστοί στις βασικές πολιτικές τους αρχές, χωρίς να περιβάλλονται από συμβούλους που περιπλέκουν καταστάσεις και οδηγούν σε αδιέξοδα.
Ακεραιότητα
Είναι γνωστό ότι η εκάστοτε πολιτική ηγεσία πρέπει να επιδεικνύει σε πολλές των περιπτώσεων ένα συμβιβαστικό πρότυπο, διότι οι αποτελεσματικοί ηγέτες πρέπει να διατηρούν την αξιοπιστία τους μέσω της συνέπειας των δηλωμένων αξιών και των ενεργειών τους. Αυτοί πάντοτε πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεων και αποφάσεών τους, να αναγνωρίζουν τα λάθη τους και να επιδεικνύουν διαφάνεια εντός μιας δημοκρατικής διακυβέρνησης.
Ο πολιτικός αρχηγός πρέπει να διακρίνεται για την «αρετή» του, διότι αποτελεί συντελεστή θεμελιώδους δέσμευσης για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος μακριά από πλαίσια υπέρμετρης προσωπικής φιλοδοξίας.
Αυτό που κάνει έναν πολιτικό ηγέτη πραγματικά αποτελεσματικό, εξαρτάται συχνά από τις συγκεκριμένες αναπάντεχες προκλήσεις που δημιουργεί ο χρόνος, οι καταστάσεις και τα δρώμενα ενός τόπου, που εστιάζονται στην διαχείριση κρίσεων, θεσμική μεταρρύθμιση ή γεφύρωση βαθιών κοινωνικών διαιρέσεων της δεδομένης στιγμής.
Τα γρήγορα αντανακλαστικά των εύστροφων πολιτικών αρχηγών σε περιόδους κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, πολιτιστικών και περιβαλλοντικών αναταράξεων κατατάσσουν τον πολιτικό αρχηγό στο πάνθεον των επιτυχημένων και ικανών ηγετών. Οι επιτυχημένοι είναι πάντοτε αξιομνημόνευτοι, οι δε πολιτικοί αρχηγοί που δεν πείθουν, όχι μόνο αντικαθίστανται, αλλά και ξεχνιούνται.
*Δρ. ΓιάννηςΣουβατζής
Dr. Jean Suvatjis
Professor/Consultant
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
