Η παράταση που έδωσε το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έως τις 22 Ιουνίου για την υποβολή δηλώσεων καθαρισμού οικοπέδων δεν ήρθε τυχαία. Ήρθε να καλύψει μια πραγματικότητα που χιλιάδες πολίτες βιώνουν καθημερινά μπροστά από μια οθόνη υπολογιστή, προσπαθώντας μάταια να ολοκληρώσουν μια διαδικασία που το ίδιο το κράτος τούς επιβάλλει. Η κατάσταση που επικρατούσε χθες στα γραφεία του Κτηματολογίου στη Μυτιλήνη είναι αντιπροσωπευτική του τι αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες στη Λέσβο.
Από την άλλη, η θεωρία είναι γνωστή κι ακούγεται συχνά από τ΄ αρμόδια χείλη των κυβερνώντων και των αρμοδίων στην Αθήνα. Ψηφιακό κράτος, λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερη εξυπηρέτηση, καλύτερη σχέση πολίτη και διοίκησης. Η πράξη, όμως, αποδεικνύεται αρκετές φορές πολύ διαφορετική. Και η υπόθεση των δηλώσεων για τα ακαθάριστα οικόπεδα αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Πολίτες που επιχειρούν να υποβάλουν δήλωση βρίσκονται αντιμέτωποι με προβλήματα που δεν μπορούν να επιλύσουν μόνοι τους. Η πλατφόρμα εμφανίζει δυσλειτουργίες, στοιχεία δεν ταυτοποιούνται, διαδικασίες μπλοκάρουν και η αναζήτηση βοήθειας μετατρέπεται σε πραγματικό μαραθώνιο. Το πιο εξοργιστικό δεν είναι το τεχνικό πρόβλημα. Είναι η αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να δώσει μια καθαρή απάντηση.
Η μία υπηρεσία των Αθηνών, διότι οι αρμοδιότητες δεν ανήκουν στο Κτηματολόγιο της Μυτιλήνης, παραπέμπει στην άλλη. Ο ένας υπάλληλος στέλνει στον επόμενο. Το τηλέφωνο γίνεται μπαλάκι ανάμεσα σε διαφορετικά γραφεία κι ο πολίτης καταλήγει να ακούει αντικρουόμενες οδηγίες, χωρίς κανείς να αναλαμβάνει την ευθύνη. Ακόμη και χθες, μετά την καταγγελία που έφθασε στα γραφεία των Νέων της Λέσβου, σε νέα προσπάθεια επικοινωνίας για επίλυση προβλήματος που παραμένει ανοιχτό επί ημέρες, η κατάληξη ήταν η ίδια. Η συμβουλή που δόθηκε ήταν να σταλεί ηλεκτρονικό μήνυμα στο Κτηματολόγιο με αίτημα τηλεφωνικής επικοινωνίας, επειδή προηγούμενο μήνυμα δεν είχε απαντηθεί εδώ και μέρες. Με άλλα λόγια, η λύση στο πρόβλημα της έλλειψης επικοινωνίας ήταν… ένα ακόμη email.
Κι αν η κατάσταση δεν ήταν τόσο σοβαρή, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και κωμική. Διότι την ώρα που το κράτος απαιτεί από τον πολίτη να τηρήσει προθεσμίες, το ίδιο αδυνατεί να εξασφαλίσει ότι τα εργαλεία που παρέχει λειτουργούν σωστά. Και ενώ ο πολίτης δεν ευθύνεται ούτε για τα προβλήματα των πλατφορμών, ούτε για τις καθυστερήσεις των υπηρεσιών, βρίσκεται αντιμέτωπος με την προοπτική προστίμων και κυρώσεων. Η παράταση μέχρι τις 22 Ιουνίου αποτρέπει προσωρινά αυτή την αδικία. Αν δεν είχε δοθεί, αρκετοί πολίτες θα κινδύνευαν να πληρώσουν πρόστιμα όχι επειδή αδιαφόρησαν, αλλά επειδή δεν μπορούσαν να ολοκληρώσουν μια διαδικασία για λόγους που βρίσκονταν πέρα από τον έλεγχό τους. Στη Λέσβο, μάλιστα, το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι δυσλειτουργίες του Κτηματολογίου δεν αποτελούν καινούργια ιστορία. Χρόνια τώρα οι κάτοικοι του νησιού βρίσκονται αντιμέτωποι με λάθη, εκκρεμότητες, καθυστερήσεις και διοικητικές αστοχίες που δημιουργούν ανασφάλεια και πρόσθετο κόστος. Παρά τις κατά καιρούς διαβεβαιώσεις κυβερνητικών στελεχών ότι τα ζητήματα θα επιλυθούν, η καθημερινότητα δείχνει ότι οι πληγές παραμένουν ανοιχτές.
Επί της ουσίας, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία. Είναι η λογική που θεωρεί ότι η ψηφιοποίηση από μόνη της λύνει τα πάντα. Όταν πίσω από μια πλατφόρμα δεν υπάρχει αποτελεσματική υποστήριξη, όταν δεν υπάρχει συντονισμός υπηρεσιών και όταν κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη της επίλυσης ενός προβλήματος, τότε η ψηφιακή διακυβέρνηση μετατρέπεται σε μια ηλεκτρονική εκδοχή της παλιάς γραφειοκρατίας. Με μία διαφορά. Παλιά ο πολίτης έβλεπε την ουρά μπροστά του. Σήμερα βλέπει μόνο μια οθόνη που δεν απαντά. Και στο τέλος, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, ο λογαριασμός καταλήγει στον ίδιο. Στον πολίτη που καλείται να πληρώσει το κόστος μιας μεταρρύθμισης η οποία στα χαρτιά λειτουργεί άψογα, αλλά στην πράξη εξακολουθεί να σκοντάφτει στ’ αυτονόητα.
