Γράφουν οι Μάνος Σαββάκης, Καθηγητής, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου και Μαρία-Ελένη Συρμαλή, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου
Με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), τον Οκτώβριο 2025 οι άνεργοι σε εθνικό επίπεδο ανήλθαν σε 411.369 άτομα ήτοι 8,6% καταγράφοντας μείωση κατά 1,1% σε σχέση με τον Οκτώβριο του προηγούμενου έτους (2024). Από την άλλη μεριά, διαπιστώνεται αύξηση της ανεργίας κατά 0,2% συγκριτικά με τον Σεπτέμβριο του 2025. Ενδεχομένως, η τελευταία εμπειρική παρατήρηση οφείλεται στις εποχικές διακυμάνσεις της ανεργίας και την αύξηση της απασχόλησης κατά τους θερινούς μήνες, λόγω του τουρισμού.
Σε σχέση με το επίπεδο εκπαίδευσης, το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας καταγράφεται στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (6,7%). Αντίθετα, η πλειονότητα των ανέργων έχει ολοκληρώσει μέχρι δευτεροβάθμια εκπαίδευση (59,1%). Η ηλικιακή ομάδα 20-24 ετών συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό ανέργων (17,2%) μεταξύ των ηλικιακών κατηγοριών. Συνεπώς, η ανεργία καθηλώνει ένα δυναμικό τμήμα του εργατικού δυναμικού, συγκεκριμένα τα άτομα που επιχειρούν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας.
Από το σύνολο των εγγεγραμμένων ανέργων στα μητρώα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης – Δ.ΥΠ.Α (πρώην ΟΑΕΔ) για το μήνα Νοέμβριο 2025, το 35,4% είναι άνδρες, ενώ 64,6% είναι γυναίκες. Συνεπώς, η ανεργία πλήττει δυσανάλογα τις γυναίκες, αποδεικνύοντας την έμφυλη διάσταση των εργασιακών ανισοτήτων και δυσχερειών.
Με βάση την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ το γ’ τρίμηνο 2025 το ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων ανέρχεται σε 58,7%. Συνεπώς, επί του συνόλου των ανέργων πλειοψηφούν όσοι/όσες βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας για διάστημα άνω των 12 μηνών. Αυτή η εμπειρική καταγραφή τονίζει τη δυσκολία επανεισόδου στον εργασιακό στίβο, ιδιαίτερα για τους μακροχρόνια ανέργους, οι οποίοι απειλούνται από πρόσθετους κοινωνικούς κινδύνους, όπως η φτώχεια, η απομάθηση, η οικονομική δυσπραγία και ο κοινωνικός αποκλεισμός.
Επίσης, με βάση την ανωτέρω έρευνα, τα επαγγέλματα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολουμένων είναι στην παροχή υπηρεσιών και πωλητές(23,5%) και οι επαγγελματίες (21,7%). Συγκριτικά με το προηγούμενο (β’) τρίμηνο 2025, η μεγαλύτερη μείωση (-6,8%) παρατηρείται στους ειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς. Η ίδια πτωτική πορεία παρατηρείται σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (2024), όπου η μεγαλύτερη μείωση απασχολουμένων παρατηρείται πάλι στους ειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς (-19,8%). Επισημαίνεται ότι ο αγροτικός τομέας έχει μερίδιο συμμετοχής 3,6% (grossomodo) στο εγχώριο ΑΕΠ, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αντίστοιχη συνεισφορά είναι 1,2% για το έτος 2024. Συνεπώς, είναι πρόδηλο ότι η πρωτογενής παραγωγή στην Ελλάδα έχει σημαντική πολλαπλασιαστική ισχύ και ισχυρή προστιθέμενη αξία σε οικονομικούς και κοινωνικούς όρους.
Αναφορικά με την κατανομή του πλήθους των απασχολουμένων σε ευρείες ομάδες επαγγελμάτων, παρατηρείται ότι από το 2014 αυξάνεται το ποσοστό των απασχολουμένων σε μη χειρωνακτικά επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης. Η εξέλιξη αυτή αντιστρέφεται μερικώς από το 2021, ενώ εμφανίζει ξανά άνοδο από το 2023. Το ποσοστό των απασχολουμένων σε χειρωνακτικά επαγγέλματα με εξειδίκευση παρουσιάζει μείωση μέχρι το 2020 και αύξηση στη συνέχεια με τάση σταθεροποίησης. Ως προς τα μη χειρωνακτικά επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης, καταγράφεται αυξητική πορεία ύστερα από το 2015 (με ορισμένες περιοδικές μειώσεις). Το ποσοστό των απασχολουμένων στη γεωργία, δασοκομία, κτηνοτροφία και αλιεία εμφανίζει πτωτική πορεία από το 2014 και εντεύθεν. Η προαναφερθείσα φθίνουσα εικόνα είναι σε πλήρη αντιστοιχία με τα ανωτέρω πρόσφατα στοιχεία για την εξέλιξη της απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα.
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Δυτική Μακεδονία παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας (16,5%) ακολουθούμενη από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας (10,5%) και την Κεντρική Μακεδονία (10,4%). Στο Βόρειο Αιγαίο η ανεργία εκτιμάται σε 3,7%. Σύμφωνα με την Έκθεση της Δ.ΥΠ.Α για τον Νοέμβριο του έτους 2025, οι εγγεγραμμένοι άνεργοι στο Βόρειο Αιγαίο ανέρχονται σε 14.615 άτομα, ήτοι ποσοστό 1,6% σημειώνοντας μείωση κατά 4,8% συγκριτικά με τον Νοέμβριο του προηγούμενου έτους (2024), που οι εγγεγραμμένοι άνεργοι ήταν 15.354 άτομα. Σε σχέση με τα προαναφερθέντα στοιχεία, ενδεχομένως η ανωτέρω μείωση συνδέεται και με τις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, όπως είναι τα προγράμματα δημιουργίας νέων θέσεων, τα προγράμματα απόκτησης εργασιακής – επαγγελματικής εμπειρίας και τα προγράμματα νέων ελευθέρων επαγγελματιών.
Αντίθετα, διαπιστώνεται αύξηση των εγγεγραμμένων ανέργων κατά 16,5% σε σχέση με τον Οκτώβριο 2025, όπου οι εγγεγραμμένοι άνεργοι ήταν 12.548 άτομα. Επομένως, τα στοιχεία σε περιφερειακό επίπεδο είναι σε συναρμογή με την τάση που παρατηρείται σε εθνικό επίπεδο συμπεριλαμβανομένου και του εποχικού χαρακτήρα της απασχόλησης, λόγω του τουριστικού κλάδου.
Με βάση την ανάλυση που προηγήθηκε, η ανεργία είναι ένα πολυπαραγοντικό κοινωνικοοικονομικό ζήτημα που απαιτεί τη συστηματική διερεύνηση όλων των πτυχών και εμπειρικών όψεων του προβλήματος. Παρόλο που οι δείκτες εμφανίζουν περιοδικές αυξομειώσεις, εξακολουθούν να υφίστανται με επίταση οι δομικές αστάθειες και διαρθρωτικές δυσκαμψίες που ενισχύουν την ανθεκτική παρουσία της ανεργίας. Η προώθηση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης σε συνδυασμό με τη διαρκή παρακολούθηση των αναγκών της αγοράς εργασίας συμβάλλουν στη μείωση της ανεργίας, ενώ διασφαλίζουν και τη βιώσιμη ανάπτυξη για το μέλλον. Επίσης, η υψηλή εποχικότητα, κυρίως λόγω του τουρισμού, οδηγεί σε πρόσκαιρη μόνο αύξηση της απασχόλησης κατά την τουριστική περίοδο και αυτό εφόσον δεν υπάρχουν εξωτερικοί αντισταθμιστικοί παράγοντες. Επιπρόσθετα, η διαρκώς φθίνουσα πορεία του πρωτογενούς τομέα και η λανθάνουσα παραγωγική δυναμική αποτελούν πρόσθετα εμπόδια για τη δημιουργία σταθερών θέσεων απασχόλησης, ειδικότερα στην τοπική αγορά εργασίας. Συνεπώς, απαιτούνται στοχευμένες δράσεις και πολιτικές προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πολλαπλές προκλήσεις του φαινομένου σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
Πηγές
- Βαβούρα Χ. και Βαβούρας Ι. (2025), Οικονομική Πολιτική – 4η Έκδοση, Εκδόσεις Παπαζήσης.
- Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης – Δ.ΥΠ.Α (2025), Συνοπτική Έκθεση – Εγγεγραμμένοι στο Μητρώο της Δ.ΥΠ.Α, Νοέμβριος 2025.
- Ελληνική Στατιστική Αρχή – ΕΛΣΤΑΤ (2025), Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Γ’ τρίμηνο 2025, 4 Δεκεμβρίου 2025.
- Ελληνική Στατιστική Αρχή – ΕΛΣΤΑΤ (2025), Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Οκτώβριος 2025.
