του Γιάννη Σουβατζή*
Η Ιρανική κρίση καθόλου παράξενη δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αφού η υποβόσκουσα αφορμή μπορούσε να είχε δοθεί εδώ και πολλά χρόνια.
Το θεοκρατικό καθεστώς σχεδόν σαράντα πέντε χρόνια προκαλούσε πότε φανερά και πότε υπογείως, καταστάσεις και πράγματα για να προωθήσει τα δικά του πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά, θρησκευτικά και πολιτιστικά συμφέροντα και επιδιώξεις.
Σε μια περιοχή όπου οι κρίσεις είναι συχνές, αφού οι κυριαρχούσες διαφορετικές εθνικές αντιλήψεις καθιστούν την έκρηξη ταραχών και διαμαχών ένα συνηθισμένο γεγονός.
Αυτό όμως που προκαλεί τεράστια εντύπωση είναι η στάση της ηγεσίας του Ιράν ενάντια στην λογική, τον φόβο και τις συνέπειες αυτής της επίμονης αλλά και αυτοκτονικής στάσης.
Χωρίς αμφιβολία κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι η στάση του Ιράν ήταν ουδέτερη στα τρέχοντα διεθνή προβλήματα, αφού άλλοτε εμφανώς και άλλοτε κρυφίως επέβαλλε τις θέσεις του ως μια κυριαρχούσα θρησκευτική και οικονομική δύναμη, ικανή να προωθεί την θρήσκο-πολιτική του αντίληψη πριμοδοτώντας ακραίες οργανώσεις και τρομοκρατικά σχήματα.
Παρόλα αυτά ο ασυγκράτητος Ιρανικός εγωισμός επιδιδόταν στην ανάπτυξη πυρηνικών προγραμμάτων για καθαρούς στρατιωτικούς σκοπούς, αψηφώντας τους τυπικούς διεθνείς ελέγχους για την πρόθεση και χρήση αυτών των προγραμμάτων.
Η ιδιάζουσα αυτή στάση όχι μόνο έναντι των πυρηνικών προγραμμάτων, της υποστήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων, της στυγνής καταπίεσης εντός της χώρας κατά των αντιφρονούντων αλλά και των ατομικών δικαιωμάτων, επέφερε την ενδο-εθνική αντιπαλότητα. Αυτές οι πρακτικές, σταδιακά επέφεραν την ρήξη με την διεθνή κοινότητα και πιο συγκεκριμένα με την Αμερική, την Ευρώπη και φυσικά με το πανίσχυρο Ισραήλ. Το τελευταίο, ευρίσκεται διαρκώς σε εμπόλεμη κατάσταση όχι μόνο λόγω της παλαιστινιακής διένεξης, αλλά και των λοιπών στρατιωτικό-θρήσκο-πολιτικών οργανώσεων που εμπλέκονται ως αντίπαλοί του.
Η παρούσα Ιρανική σύρραξη πέραν της ιδιάζουσας επιχειρησιακής στρατιωτικής πρακτικής της, εγείρει σωρεία ερωτηματικών σχετικά με την λογική που επιδεικνύει το θεοκρατικό καθεστώς στην αντιμετώπιση του πολέμου και των συνεπειών του.
Η μέχρι τώρα ανεξήγητη στάση του Ιράν έναντι εχθρών και φίλων αποτελεί περίπτωση ψυχαναλυτικής προσέγγισης όσον αφορά την ηγεσία του και την στρατιωτική ανωριμότητα που επιδεικνύει σε ύψιστο βαθμό.
Το μοντέλο «ένα Ιράν εναντίον όλων» υπόκειται μόνο στην «σφαίρα και την λογική των μαρτύρων του Ισλάμ». Αλλιώς μια τέτοια στάση ν’ αποτελεί μια πιθανή «πύρινο-καμικαζική» επερχόμενη πρόθεση και καταφανή απειλή.
Πέραν όμως των μέχρι τώρα λεχθέντων και γεγονότων ας εξετάσουμε 25 σημεία αναφοράς ή υποθέσεις που οι απαντήσεις τους θα σκιαγραφήσουν και διερευνήσουν την συμπεριφορά της Ιρανικής ηγετικής σκέψης!
-Είναι το Ιράν θύμα ή θύτης;
Το Ιράν προκαλεί και προκαλούσε συνεχώς επί συγκεκριμένων καταστάσεων και πραγμάτων. Επίσης, αντιτίθεται στην διεθνή νομιμότητα καθώς κρίνονται μη αποδεκτές οι θέσεις του πολιτικά, οικονομικά και πολιτιστικά από την πλειονότητα του πολιτισμένου κόσμου. Βάσει αυτών, τότε δικαίως μπορεί να χαρακτηριστεί ως το έθνος θύτης και άξιο της μοίρας του. Αν αποτελεί θύμα αυτό θα αποδειχθεί στο εγγύς μέλλον και από την ολική συμπεριφορά κατά την διάρκεια του πολέμου και μεταπολεμικά.
-Μπορεί να χαρακτηρισθεί το Ιράν ένα λαβωμένο στρατιωτικό-οικονομικό θηρίο σε πανικό;
Κανείς δεν μπορεί στην πραγματικότητα να χαρακτηρίσει το Ιράν ως ένα λαβωμένο στρατιωτικό-οικονομικό θηρίο σε πανικό. Οι μέχρι τώρα κινήσεις του στρατιωτικά, φανερώνουν ότι το μέγεθος του οπλοστασίου του είναι άγνωστο παρά τις περί του αντιθέτου εκτιμήσεις. Το Ιράν μπορεί να αποτελέσει μια σύγχρονη στρατιωτική Λερναία Ύδρα. Χρειάζεται λοιπόν προσοχή.
-Είναι το Ιράν δέσμιο καταστάσεων ή είναι ο δεσμώτης;
Το Ιράν είναι δέσμιο της πλειονότητας του Δυτικού κόσμου και δεσμώτης μιας μεγάλης μερίδας αντιφρονούντων εντός της επικρατείας του. Αυτή η σχέση καθιστά το Ιράν να αντιμετωπίζεται με δυσπιστία.
-Το μέχρι τώρα θεοκρατικό καθεστώς διαιρεί την Ιρανική κοινωνία αποκλείοντας μια μελλοντική συμφιλίωση;
Η διαίρεση της Ιρανικής κοινωνίας εξαρτάται από την επικράτηση, την διάθεση και τις προθέσεις του νικητή αυτής της εσωτερικής αντιπαλότητας ή καλύτερα αυτού του πολέμου που θα καθορίσει την πολιτική και θρησκευτική συνέχεια του καθεστώτος.
-Πόσο ισχυρή μπορεί να χαρακτηρισθεί η θεοκρατική ιδεολογική παρωπίδα του Ιράν;
Η θεοκρατική ιδεολογική αντίληψη που επικρατεί, είναι βαθιά ριζωμένη και θεμελιωμένη στην θρησκευτική κουλτούρα της πλειονότητας των Ιρανών.
-Πόσο πραγματική φαντάζει η διαγραφόμενη Ιρανική απομόνωση από τον μουσουλμανικό κόσμο;
Η Ιρανική απομόνωση από τον μουσουλμανικό κόσμο είναι πολύ πιθανή εάν το καθεστώς του Ιράν δεν αναθεωρήσει την στάση του στον μουσουλμανικό χώρο και δεν δείξει τον ανάλογο σεβασμό σε ομόθρησκες χώρες.
-Υπάρχει συνδετική σχέση κληρονομικότητας μεταξύ του αρχαίου Περσικού εγωισμού και της σημερινής Ιρανικής θεοκρατικής επιμονής;
Ο εγωισμός και η Ιρανική επιμονή εκφράζεται τώρα διαμέσου της θρησκευτικής αντίληψης και επιρροής και όχι διαμέσου της πάλαι ποτέ επεκτατικής πρόθεσης της Περσικής κουλτούρας.
-Έρχεται η αρχαία Ιρανική αίγλη σε σύγκρουση με την θεοκρατική εμμονή και απομόνωση;
Η αρχαία περσική αίγλη μεταλλάχθηκε και υπέκυψε στην θεοκρατική αντίληψη και Ισλαμική αφοσίωση. Αυτό πιστοποιείται συνεχώς από την στάση, εμμονή και πράξεις των φρουρών της επανάστασης.
-Πώς θα εξομαλυνθεί η διαμάχη μεταξύ του θεοκρατισμού και του δικαιώματος της προσωπικής επιλογής;
Η θεοκρατική κουλτούρα και οι αρχές της αποτελούν αντικρουόμενες έννοιες με τις αρχές και το δικαίωμα της προσωπικής επιλογής.
-Πόσο ασυμβίβαστο είναι το χάσμα μεταξύ της θεοκρατικής αντίληψης και της έννοιας της απόλυτης ελευθερίας;
Οι αυτές έννοιες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες χωρίς την παραμικρή πιθανότητα μελλοντικού συμβιβασμού.
-Οδηγεί ο θεοκρατικός εγωισμός σε μια μανιώδη και διαρκή εκδίκηση;
Ο θεοκρατικός εγωισμός μπορεί να οδηγήσει σε μια ανελέητη εκδικητική συμπεριφορά αιμοβόρας πρακτικής.
-Υπάρχει συγκριτική σχέση μεταξύ Μαρτύρων του Ισλάμ και εθνικών ηρώων;
Η ισλαμική ερμηνεία του όρου των θρησκευτικών «μαρτύρων» δεν εναρμονίζεται με την μεγαλειώδη πολιτιστική έννοια και ουσία των εθνικών ηρώων του δυτικού πολιτισμού.
-Υπάρχει σύγκριση εποχών μεταξύ του καθεστώτος του αποθανόντος Σάχη, του Χομεϊνί της εποχής του 1979 και της νέας τάξης των Μουλάδων;
Αυτές αποτελούν τρεις διαφορετικές εποχές με διαφορετικά αποτυπώματα η μια από την άλλη, άσχετα εάν οι δυο τελευταίες μπορεί να χαρακτηριστούν σχεδόν ταυτόσημες.
-Πόσο πιθανός είναι ένας Ιρανικός εμφύλιος;
Δεν υπάρχει καμιά περίπτωση να οδηγηθεί το Ιράν σε μια εμφύλια διαμάχη λόγω της άνισης δυναμικότητας των αντιπάλων, με την πλευρά των φρουρών της επανάστασης να υπερέχει σε μέγεθος.
-Ποιος είναι ο ρόλος του τρίπτυχου, Αμερικής – Ισραήλ και Ευρώπης;
Η Ευρώπη ενεργεί ως συγκρατημένος υποστηρικτής της “ultimate” πολεμικής μηχανής.
-Πόσο πραγματικό είναι το κατηγορητήριο των πυρηνικών, η πυραυλική ισχύ και η ατομική καταπίεση των αντιφρονούντων;
Το κατηγορητήριο των πυρηνικών αποτελεί το κυρίαρχο αίτιο της σύρραξης, η πυραυλική ισχύ των Ιρανών ορατή αλλά αδιευκρίνιστη η διάρκειά της και η καταπίεση των αντιφρονούντων πάντοτε παρούσα και ανυπεράσπιστη.
-Πού οφείλεται η ιρανική στρατιωτική εμμονή έναντι όλων;
Ο φανατισμός του ισλαμικού θεοκρατισμού βασίζεται στην στρατιωτική υπεροψία των Ιρανών με στόχο την αλλαγή της φύσης του πολέμου από στρατιωτική σε οικονομική και ενεργειακή υπόθεση.
-Πόσο ορατή φαντάζει η εγκατάλειψη των εναπομεινάντων φίλων, υποστηρικτών & συμπασχόντων του Ιρανικού καθεστώτος;
Η Ιρανική στρατιωτική συμπεριφορά και ωριμότητα προς τον μουσουλμανικό κόσμο θα κρίνει την στάση των άλλοτε συμπαθούντων και υποστηρικτών του καθεστώτος.
-Πόσο καιρό μπορεί να παραμείνει αόρατηη Ιρανική εξουσία χωρίς φυσική εμφάνιση;
Η διαδοχή θα παραμείνει αόρατη και καλά προστατευόμενη για την αποφυγή των πρόσφατων λαθών της ηγετικής συγκέντρωσης.
-Ποια θα είναι η αντίδραση της Κίνας και της Ρωσίας στην εξέλιξη της Ιρανικής κρίσης;
Η ουδετερότητα της Κίνας και της Ρωσίας θα διατηρηθεί μέχρι την επίλυση της κρίσης, αλλιώς η πιθανή εμπλοκή της μιας ή της άλλης πλευράς θα περιπλέξει την εξελισσόμενη σύρραξη όσον αφορά την διάρκεια και το αποτέλεσμά της.
-Θα υπάρξει υπόδειξη καθεστωτικής αλλαγής από πλευράς Αμερικής στο Ιράν;
Η καθεστωτική αλλαγή αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο και σκοπό αλλά πρέπει να προωθηθεί και να υποστηριχτεί εκ των έσωθεν της Ιρανικής κοινωνίας με την άμεση ή έμμεση εμπλοκή της Αμερικής.
-Ποια θα είναι η αντίδραση των εθνικών μειονοτήτων εντός του Ιράν;
Η εμπλοκή των εθνικών μειονοτήτων θα συμβεί αφού επέλθει και διαπιστωθεί η αποδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν, που θα συνοδεύεται από μια πιθανή εξέγερση των αντιφρονούντων.
-Αποτελεί λύση η μέχρι τώρα περιθωριοποιούμενη παρουσία του υιού Παχλαβί;
Ο υιός Παχλαβί δεν θεωρείται εναλλακτική από πλευράς Αμερικής αλλά παραμένει ως η ακραία εναλλακτική, πάντοτε συγκρινόμενη με την φύση της απόλυτης θεοκρατικής αντίληψης.
-Ποιες θα είναι οι συνέπειες μιας επερχόμενης ταπεινωτικής ήττας για το Ιράν ως έθνος;
Η επιμήκυνση του πολέμου θα αποβεί μοιραία για το Ιράν εξαιτίας της έλλειψης πόρων και των Logistics του πολέμου.
-Πόσο καταλυτική θα είναι στον τερματισμό του πολέμου η ενεργειακή ανησυχία και κρίση;
Η ενεργειακή κρίση ίσως θα σώσει τις απώλειες των εμπλεκόμενων πλευρών και θα τερματίσει την φονική αυτή σύρραξη, που θα αποβεί περιβαλλοντικά καταστρεπτική εάν συνεχιστεί επί μακρόν.
Ίσως ο συμβιβασμός να επέλθει από την επερχόμενη ενεργειακή και οικονομική κρίση!
*Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD
Καθηγητής / Business Executive
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
