του Γιάννη Σουβατζή*
Η εμπλοκή στην πολιτική μαγεύει διότι προσδίδει αίγλη, δημοτικότητα, φήμη και αναγνωρισιμότητα. Οι πολιτικοί μαραθωνοδρόμοι πάντοτε είναι λίγοι αλλά άξιοι, παραμένουν στην ιστορία και διατηρούνται στην θύμηση όλων μας. Κοσμούν το πολιτικό πάνθεον και μνημονεύονται με θαυμασμό.
Πολιτική λαιμαργία
Πολλοί όμως που ορέγονται την πολιτική ακτινοβολία καίγονται από την ίδια την λάμψη της προτού ακόμα το καταλάβουν. Η πολιτική τους λαιμαργία για αυτοπροβολή και επίδειξη τους ωθεί στην υιοθέτηση ακραίων μέσων, ενεργειών και μηχανορραφιών για την εκπλήρωση του σκοπού τους, τα οποία αργά ή γρήγορα ναρκοθετούν τα θέλω τους και τις πολιτικές τους επιδιώξεις.
Φοβούμαι ότι οι περισσότεροι που ορέγονται την πολιτική, ονειρεύονται τα φώτα της πολιτικής ράμπας για προσωπικό τους όφελος και όχι για την αγάπη προς το δημόσιο όφελος και ενδιαφέρον για την ευημερία της χώρας.
Χαράσσοντας την πολιτική παρουσία
Ο πολιτικός δρόμος χαράσσεται εν πρώτοις με την συμμετοχή του ατόμου στα κοινά ανεπισήμως, ανιδιοτελώς, άνευ αξιωμάτων και μετά η πορεία αυτή, οδηγεί στην διεκδίκηση του βουλευτικού αξιώματος κατόπιν της θετικής ετυμηγορίας των πολιτών.
Αυτός όμως δεν είναι ο μόνος δρόμος για τον πολιτικό γαλαξία. Οι επαγγελματικές δεξιότητες ενός ατόμου και οι αποδεδειγμένες ικανότητές του, μπορεί να τον οδηγήσουν στον πολιτικό στίβο, κατόπιν πολιτικής πρόσκλησης, αφού αυτοί οι επαγγελματίες αποτελούν επιλογή άλλων και συγκεκριμένα των εξ επαγγέλματος ή κληρονομικότητας πολιτικών, που τους θεωρούν ικανούς διαχειριστές των κοινών και του δημόσιου πλούτου.
Το ερώτημα!
Ποιοι όμως είναι αντάξιοι ενός πολιτικού αξιώματος ή υπουργικού θώκου; Είναι ο εκλεγμένος βουλευτής ή ο επιλεγμένος τεχνοκράτης με τις δεξιότητες που τον χαρακτηρίζουν αποτελεσματικό στην πρακτική των αποφάσεων και στην υλοποίηση του έργου του, ο κατάλληλος για υπουργοποίηση;
Ποιος από τους δυο;
Ο τεχνοκράτης απέδειξε και συνεχίζει να αποδεικνύει στην πράξη, την αποτελεσματικότητα των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων, την αξία της γνώσης που απεκόμισε και που την μετουσίωσε σε δεξιότητες επαγγελματικής αριστείας, στοιχειοθετώντας έτσι το καλύτερο τεκμήριο μιας πιθανής δικής του υποψηφιότητας για υπουργικό αξίωμα. Έλαμψε και θαυμάστηκε για τα επιτεύγματά του και γι’ αυτό το λόγο πρέπει να επιλεγεί ή επιλέχτηκε για κάποιο πολιτικό αξίωμα ή υπουργικό θώκο.
Στην περίπτωση υιοθέτησης της βουλευτικής οδού για πολιτικό ντεμπούτο και συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα, η κοινωνική αποδοχή και η πολιτικό-διαχειριστική καταξίωση, λίγο ως πολύ είναι αναγκαία. Σε άλλες περιπτώσεις, η βουλευτική επιτυχής εκλογή και εδραίωση μπορεί να επιτευχθεί με βάση πολιτικών κριτηρίων, δημοτικότητας, εντοπιότητας, πιθανής προσωπικής κοινωνικής αποδοχής, καθώς και επαγγελματικής καταξίωσης.
Δεν πρέπει όμως να λησμονείται ότι ο στόχος του βουλευτή είναι να αντιπροσωπεύσει τον λαό, τους ψηφοφόρους του και να διαφυλάττει την σωστή εφαρμογή του Συντάγματος. Ο κανόνας που πρέπει να θεσπιστεί είναι ότι «εκλέγεται ως βουλευτής, πρέπει να παραμείνει βουλευτής, χωρίς να αλλαχθεί η πολιτική του ιδιότητα».
Η βουλευτική και υπουργική ιδιότητα
Εκ των προτέρων θεωρώ ότι η βουλευτική καθώς και η υπουργική ιδιότητα είναι δυο διαφορετικές έννοιες, που πρέπει να μην συνδέονται αλλά και να μην αποτελούν η μια προϋπόθεση της άλλης.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν ολόκληρο το Έθνος. Αυτοί πρέπει να αποφασίζουν κατά συνείδηση και να πράττουν αυτό που εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον του έθνους, έχοντας απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου. Η εντολή αντιπροσώπευσης που δίνει ο πολίτης με την ψήφο του στον βουλευτή, τον κατοχυρώνει με το δικαίωμα να αποφασίζει για όλα τα καίρια ζητήματα προς όφελος και γενικό καλό του έθνους. Ο βουλευτής πρέπει να ελέγχει και επίσης να ελέγχεται, αποτάσσοντας τον μανδύα της ασυλίας. Ο βουλευτής πρέπει να διατηρεί και όχι να μεταλλάσσει την ιδιότητά του και την εμπειρία που απέκτησε βάσει του βουλευτικού του ρόλου. Η επαναλαμβανόμενη βουλευτική εκλογή και εμπειρία προσφέρει μέγιστα οφέλη για τον ίδιο τον θεσμό, την χώρα και τον βουλευτή προσωπικά.
Ο πολιτικός Τεχνοκράτης
Από την άλλη πλευρά ο κάθε τεχνοκράτηςπου προσκαλείται από την εκάστοτε πολιτική εξουσία να αφήσει το επαγγελματικό του πεδίο, έστω και προσωρινά, για να αφοσιωθεί στην δημόσια διαχείριση λόγω των πολύτιμων γνώσεων, δεξιοτήτων και εμπειριών, πρέπει να αναλογισθεί τη μεγάλη αυτή ευθύνη και να εργαστεί με ζήλο, αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια. Η τιμή που του αποδίδεται αλλά και η ευθύνη του έργου είναι εξίσου μεγάλη.
Θεωρώ ότι η βουλευτική υποψηφιότητα αποτελεί προσωπική απόφαση του κάθε ατόμου με πολιτική φιλοδοξία, ενώ η υπουργοποίηση αποτελεί αποτέλεσμα επαγγελματικής αναγνώρισης, καταξίωσης και ικανότητας διαχείρισης των κάθε λογής πόρων με τον πλέον αποτελεσματικό και τίμιο τρόπο, αυτού του ατόμου που δικαίως του απονεμήθηκε ο χαρακτηρισμός του τεχνοκράτη.
Η βουλευτική επαναλαμβανόμενη παρουσία είναι απολύτως αποδεκτή όταν στηρίζεται στην λαϊκή ετυμηγορία, ενώ η υπουργοποίηση θεωρείται δίκαια εάν στηρίζεται στις επαγγελματικές επιδόσεις, δεξιότητες, αριστεία, τιμιότητα, και αφοσίωση του τεχνοκράτη στα κοινά.
Τα κριτήρια της υπουργοποίησης του τεχνοκράτη
- Προτεραιότητα στην τεχνογνωσία έναντι της κομματικής προέλευσης. Οι υπουργικές θέσεις θα πρέπει να καταλαμβάνονται από εξωκοινοβουλευτικούς εμπειρογνώμονες και τεχνοκράτες με αποδεδειγμένο επαγγελματικό βάθος, όχι από πρόσωπα που απλώς έχουν συσσωρεύσει κομματικά αντίτιμα.
- Η υπουργική θέση να ανήκει σε αυτόν που τη γνωρίζει. Κάθε υπουργικός ρόλος προϋποθέτει συγκεκριμένο γνωστικό υπόβαθρο, επαγγελματική ωριμότητα και εγγύτητα με το αντικείμενο, όχι γενική πολιτική επιδεξιότητα.
- Αυστηρά κριτήρια επιλογής. Ο αρχικός διορισμός κάθε υπουργού οφείλει να βασίζεται σε διαφανή και ορθολογικά κριτήρια: Επαγγελματική κατάρτιση, εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία στον τομέα ευθύνης, αξιακό προφίλ και ηθική συγκρότηση.
- Η αντικατάσταση ως οριστική αποχώρηση. Όταν ένας τεχνοκράτης υπουργός αποτυγχάνει, η αντικατάστασή του δεν μπορεί να σημαίνει απλή μετακίνηση σε άλλο υπουργείο ή αξίωμα. Πρέπει να σημαίνει αμετάκλητη αποχώρηση, χωρίς παράθυρο επιστροφής σε μελλοντικά κυβερνητικά σχήματα.
- Παρουσίαση νέων πρόσωπων. Κάθε αντικατάσταση οφείλει να σημαίνει εισαγωγή νέου προσώπου στο σύστημα, όχι απλή αναδιάταξη των ήδη υπαρχόντων.
- Εφάπαξ ανάθεση ως κανόνας. Ο υπουργικός διορισμός θα πρέπει κατά κανόνα να αποτελεί μοναδικό γεγονός στην επιλογή ενός τεχνοκράτη στην πολιτική. Η εξαίρεση επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές συνθήκες και προϋποθέσεις.
Η απομάκρυνση του «πολιτικού γενικολόγου»
Η χρησιμοποίηση τεχνοκρατών στην πολιτική διαχείριση καταλύει την έννοια του «πολιτικού γενικολόγου», και του βουλευτο-υπουργού χωρίς γνωστικό αντικείμενο, και εμπειρία.
Ο υπουργικός θώκος απαιτεί έναν ειδήμονα δημόσιο λειτουργό, ηθικά συγκροτημένο, ειλικρινή άνθρωπο, με κριτική σκέψη, και αποφασιστικότητα στην υλοποίηση του κοινού σκοπού.
Η μέχρι τώρα ανακύκλωση φιλόδοξων πολιτικών προσώπων αλλά και η επιλογή μερικών απ’ αυτών από την πολιτική δεξαμενή έχει αποδειχθεί στείρα. Ήρθε η ώρα να την αντικαταστήσει η συστηματική ανάδειξη ικανών τεχνοκρατών που επιθυμούν να προσφέρουν χωρίς να αποβλέπουν σε ατομικά οφέλη εις βάρος των πολιτών και της χώρας. Η δημόσια πολιτική δεν αντέχει άλλα πειράματα.
*Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD
Καθηγητής / Business Executive
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
