Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD*
Όπως συμβαίνει συχνά, και αποδεικνύεται περίτρανα στη χώρα μας, όλα γίνονται επιπόλαια χωρίς σκέψη αφού πάντοτε η απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού αλλά και της θεώρησης των επακόλουθων συνεπειών που μπορεί να προκύψουν στο μέλλον, δημιουργούν αναταράξεις, διαφωνίες και κρίσεις.
Η πρόχειρη αντιμετώπιση
Σχεδόν τα πάντα αντιμετωπίζονται επιδερμικά, και ως αποτέλεσμα της προχειρότητας αυτής προκύπτουν στο μέλλον προβλήματα που στην προσπάθεια επίλυσής τους, υιοθετούνται εύκολες λύσεις, εν απουσία λεπτομερών σχεδιασμών, διερεύνησης επενδύσεων και αξιολόγησης προοπτικών.
Εύκολες λύσεις δεν δίνονται μόνο στην χώρα μας αλλά και στο νησί μας για την τακτοποίηση ουσιωδών θεμάτων και αναγκών, που συνήθως αντιμετωπίζονται με γνώμονα τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Θέματα, πολιτικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά, πολιτιστικά, κοινωνικά, ρυμοτομικά, καλλιτεχνικά, εκπαιδευτικά και τουριστικά σχεδιάζονται με βραχυπρόθεσμη προοπτική, χωρίς να υπολογίζεται ο κύκλος ζωής ενός έργου, ενός προϊόντος, μιας στρατηγικής, μιας απόφασης ή μιας συγκεκριμένης κατάστασης.
Η κατεδάφιση της πέργκολας και οι υπόλοιπες πλευρές
Ανέφερα σκοπίμως τον τομέα του τουρισμού τελευταία, διότι το πρόσφατο γεγονός και συνάμα πρόβλημα που προέκυψε είναι αυτό της εξάλειψης της χρήσης «πέργκολας» από την λειτουργική υποδομή του τομέα της λεσβιακής μαζικής εστίασης, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και περιοχές.
Αυτή η εξέλιξη δημιούργει ένα τεράστιο θέμα στο νησί και μια μεγάλη συζήτηση, με πλήθος εμπλεκόμενων πλευρών, με αρνητικές αλλά και θετικές συνέπειες για μερικούς. Δημιουργεί όμως, προϋποθέσεις νέων ευκαιριών και συνάμα ενεργοποιεί την πιθανή αναγέννηση του κλάδου της λεσβιακής μαζικής εστίασης, εάν η παρούσα κατάσταση μελετηθεί και διαχειρισθεί σωστά.
Πρώτα από όλα ας προσδιορίσουμε τις εμπλεκόμενες πλευρές της κρίσης της «πέργκολας» που γίνονται αποδεκτές μιας τέτοιας απόφασης, άσχετα των ωφελειών, βλαβών ή ουδετεροτήτων που αντανακλά η απόφαση της κατεδάφισής της, για την κάθε πλευρά.
Οι εμπλεκόμενοι της κρίσης της «πέργκολας»
Οι άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές είναι το νησί της Λέσβου ως τουριστικός προορισμός, η πόλη της Μυτιλήνης, η κουλτούρα και η αρχιτεκτονική του νησιού, όλοι οι κάτοικοι της Λέσβου, ο τομέας της μαζικής εστίασης και ο λοιπός εμπορικός κόσμος της Μυτιλήνης και δη ολόκληρου του νησιού.
Το νησί της Λέσβου ως τουριστικός προορισμός για να διατηρηθεί ανταγωνιστικός πρέπει να προβάλλει την τουριστική του ταυτότητα, να δημιουργήσει μια αξιοζήλευτη εικόνα, να υιοθετήσει την φιλοσοφία της διαχείρισης «ολικής ποιότητας» οριζοντίως και καθέτως σε όλους τους τομείς της παραγωγικής διαδικασίας, υπηρεσιών και προϊόντων.
Τα χαρακτηριστικά του μοναδικού προορισμού
Οποιοσδήποτε δυνητικός τουριστικός προορισμός ορίζεται από τη σύνθεση των στοιχείων που του επιτρέπουν να προσελκύει και να φιλοξενεί τον διεθνή πολίτη / επισκέπτη.
Τους συντελεστές ενός τυπικού τουριστικού προορισμού αποτελούν οι φυσικοί πόροι και χαρακτηριστικά του (κλίμα, τοπίο), η πολιτιστική κληρονομιά του (μνημεία, παραδόσεις), η φιλοξενία που διέπει τους ντόπιους οικοδεσπότες, η ηθική και τιμιότητα που χαρακτηρίζει τις συναλλαγές με τον διεθνή επισκέπτη και η συνέπεια στην ποιοτική εξυπηρέτηση.
Όλα αυτά διαμορφώνουν την ταυτότητα και εικόνα του τουριστικού προορισμού και σίγουρα άλλα πολλά.
Επίσης, απαιτούνται σύγχρονες υποδομές (μεταφορές, καταλύματα, χώροι διασκέδασης) και εγγυήσεις όσον αφορά την ασφάλεια και προσβασιμότητα των επισκεπτών εντός του προορισμού.
Η διαφοροποίηση ενός προορισμού από άλλους, επιτυγχάνεται μέσω της προβολής της μοναδικής τοπικότητας και των εξειδικευμένων εμπειριών που προσφέρει, όπως η γαστρονομία και ο εναλλακτικός τουρισμός.
Επίσης δεν πρέπει να παραλείπεται η σημασία του μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού και η στρατηγική branding, που αναδεικνύουν τα πλεονεκτήματα του προορισμού στην διεθνή τουριστική αγορά.
Τέλος, κρίσιμος παράγοντας είναι η φέρουσα ικανότητα, δηλαδή η ισορροπία μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και προστασίας του φυσικού, κοινωνικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, ώστε ο προορισμός να παραμείνει βιώσιμος και ελκυστικός για τους σύγχρονους διεθνείς ταξιδιώτες.
Η κουλτούρα και ο πολιτισμός του τουριστικού προορισμού
Η κουλτούρα και ο πολιτισμός του κάθε προορισμού αποτελεί πόλο έλξης καθώς και η αρχιτεκτονική ταυτότητά του συμβάλλει στην ενδυνάμωση της εικόνας του, όπου ο κάθε επισκέπτης επιζητεί να ζήσει έστω για λίγο σε μια άλλη πολιτιστική διάσταση, μέσα σε μια έντονη αρχιτεκτονική διαφοροποίηση που πιθανόν να ταξιδεύει τις εμπειρίες του στο χρόνο άλλων εποχών.
Οι κάτοικοι της κάθε περιοχής, πόλης, και νησιού αποτελούν μέρος της ταυτότητας και της εικόνας του προορισμού, καθώς αυτοί άμεσα ή έμμεσα αποτελούν βασικό συντελεστή στην διαχείριση ενός τουριστικού προορισμού.
Είναι ίδιοι οι κάτοικοι που επιθυμούν να απολαμβάνουν την πολιτιστική, αρχιτεκτονική, και γαστρονομική κουλτούρα του τόπου τους μαζί με τους ξένους επισκέπτες.
Ο κάθε τουριστικός προορισμός δεν δημιουργείται και αναπτύσσεται μόνο για τους επισκέπτες- τουρίστες, αλλά επίσης για να χαροποιεί και τους ίδιους τους κατοίκους του. Οι τουρίστες φυσικά αποτελούν το κύριο αντικείμενο για την δημιουργία, ανάπτυξη και διατήρηση της ταυτότητας, εικόνας και δημοτικότητας του προορισμού πάντα στο πλαίσιο της τουριστικής ανάπτυξης.
Η υποδομή του τουριστικού προορισμού
Η υποδομή του προορισμού αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την εξέλιξή του, αλλά και την διατήρηση της ελκυστικότητάς του. Η διατήρηση της πρώτης καλής εντύπωσης του επισκέπτη από την είσοδο έως την έξοδό του από τον προορισμό αποτελεί προαπαιτούμενο και απαραίτητη συνθήκη.
Ειδικά οι πύλες εισόδου της Λέσβου, το λιμάνι και το αεροδρόμιο πρέπει να είναι κοινωνοί της πρώτης και καλύτερης εντύπωσης που θα προδιαθέσει τον επισκέπτη για μια αξέχαστη τουριστική εμπειρία. Η πρώτη εντύπωση πρέπει να επικοινωνεί την διαφορετικότητα του προορισμού και συνάμα να διασφαλίζει την υπόσχεση για μια ξεχωριστή διαμονή.
Η επανατοποθέτηση της λεσβιακής εστίασης
Θα ήταν παράλειψή μου εάν δεν συμπεριελάμβανα την γαστρονομική διάσταση του νησιού μας στην τουριστική εξέλιξη του λεσβιακού brand.
Ορμώμενος των τελευταίων εξελίξεων σχετικά με την κατεδάφιση και στέρηση των «περγκολών» από την λειτουργικότητα των καταστημάτων μαζικής εστίασης, θα περιοριστώ μόνο σε προτάσεις για την διευκόλυνση των επιχειρηματιών του κλάδου της, ως «χείρα βοηθείας» προς διευκόλυνση της κρίσης και τίποτα περισσότερο.
Η λεσβιακός κλάδος της μαζικής εστίασης πρέπει να επανατοποθετηθεί ολοκληρωτικά με διάφορους τρόπους και με μια νέα στρατηγική θεώρηση.
Πρώτον, οι επιχειρηματίες πρέπει να προβούν σε αναζήτηση νέων χώρων για την στέγαση των μονάδων εστίασης της λεσβιακής γαστρονομίας. Οι χώροι δεν είναι αναγκαίο να βρίσκονται περιμετρικά του λιμανιού, αλλά μπορεί να λειτουργήσουν σε σχετικά κοντινές αποστάσεις από το κέντρο της πόλης.
Δεύτερον, οι στρατηγικές συμμαχίες μεταξύ δυο επιχειρηματιών του κλάδου μπορεί να ενεργήσουν αποτελεσματικά στον εντοπισμό χώρου, που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν ασύμφορο για ένα επαγγελματία να επωμισθεί μόνος του το ύψος μιας νέας επένδυσης και μετεγκατάστασης.
Τρίτον, η άμεση διαπραγμάτευση των υπαρχόντων διαθέσιμων χώρων για την δημιουργία νέων χώρων μαζικής εστίασης είναι αναγκαία, αλλά και εφικτή (χώροι υπάρχουν, αλλά πρέπει να διευκολυνθεί η διαπραγμάτευσή τους).
Τέταρτον, η δημιουργία μικρότερων σε χωρητικότητα, αλλά υψηλότερης γαστρονομικής ποιότητας εστιατορίων, αποτελεί μια καλή εναλλακτική, αφού η στόχευση θα εστιάζεται και στον τοπικό πληθυσμό σε περιόδους χαμηλής τουριστικής κίνησης, αλλά και στον διεθνή επισκέπτη σε περιόδους αιχμής, τους θερινούς μήνες.
Πέμπτον, η συνδρομή της πολιτείας και της τοπικής αρχής πρέπει να είναι εμφανής σε αυτή την κρίση του τομέα της λεσβιακής μαζικής εστίασης με συγκεκριμένες οικονομικές παραχωρήσεις και ελαφρύνσεις.
Έκτον, η υιοθέτηση «πιλοτικής περιόδου», με την χρήση των ενδεικνυόμενων «ομπρελών» ή άλλων προτεινόμενων μέσων από την πολιτεία, θα ήταν χρήσιμο για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Μια τέτοια πιλοτική προσέγγιση θα πρέπει να συνοδεύεται με την συμμετοχή και αρωγή της πολιτείας ή της τοπικής αρχής από πλευράς κόστους.
Έβδομον, αποτελεί αρχή της επιχειρηματικότητας ότι ο ικανός και εργατικός επιχειρηματίας ευδοκιμεί επιχειρηματικά σε οποιαδήποτε συνθήκη ή φυσικό χώρο. Η επαγγελματική φήμη και η ποιοτική εργασία αποτελεί το βασικό εργαλείο για βιωσιμότητα και κερδοφορία σε κάθε επάγγελμα και κλάδο.
Η κρίση της «πέργκολας» πρέπει να γίνει η αρχή μιας νέας γαστρονομικής προσπάθειας. Η επανατοποθέτηση της λεσβιακής γαστρονομίας στο τουριστικό γίγνεσθαι είναι αναγκαία. Η ανάπτυξη, διατήρηση και συνέχιση της λεσβιακής, μικρασιατικής ή κάποιας άλλης ευρωπαϊκής κουζίνας είναι υποχρέωση των Λέσβιων επαγγελματιών του κλάδου.
Ρωτώ λοιπόν! Είναι δυνατόν μια «πέργκολα» να κλονίσει και να αποδυναμώσει την λεσβιακή γαστρονομική κληρονομιά του τόπου μας;
Η απάντηση είναι δική σας!
*Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD
Καθηγητής / Business Executive
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
